Атоқли болалар адиби, Ўзбекистон халқ ёзувчиси Худойберди Тўхтабоевнинг «Сеҳрли қалпоқча» китоби асосида суратга олинган бадиий фильм персонажларидан бири — кекса онахон асарнинг асосий қаҳрамони Ҳошимжон Рўзиевга мурожаат этиб, «Сайилгоҳ» кўчасининг номи «хорижий» (лотин имлосида) ёзилгани боис, уни ўқий олмаётганини (!) айтиб, боладан ёрдам беришни сўрайди.
Беихтиёр ўйга толасан киши. Фильм ижодкорлари «Тилимизни, аниқроғи, кирилл алифбосини ўз ҳолига қўйинглар», деган ўринли бир фикрга шаъма қилишмаганмикин?!

Тўғри, матбуотдаги бундан олдинги чиқишларда жон бор, албатта. Яъни, бугун 35-40 ёшни қоралаган авлод кириллчада ҳам, лотинчада ҳам бемалол фаолият олиб бориши мумкинлиги ўз-ўзидан аён. Негаки, умумтаълим мактабларидаги машғулотларнинг маълум қисми иккала алифбода олиб борилган (ҳозир ҳам бундай амалиёт давом этмоқда, хусусан, рус тили ва адабиёти фанлари машғулотларида. Бу — таҳсинга сазовор). Ҳозир эса умумтаълим мактабларининг саноқли битирувчиларигина кирилл алифбосига дуч келишганда қийналиш­япти, холос. Шундай экан, ана шу «саноқли»ларни деб бутун бошли миллатни иккала алифбо орасида сарсону саргардон қилиш шартмикин?!
Санъатсевар халқмиз. Театр ва кино — кўпчиликнинг жон-дили. Аммо ўзбек кино санъати янги босқичга қадам қўйган бугунги паллада у ёки бу актёр ва актрисага алоҳида меҳр қўйган ҳақиқий шинавандаларни ранжитиб келаётган айрим жиҳатлар борки, бу ҳақда сўз юритишнинг мавриди келган. Дейлик, ўтган асрнинг 60-йилларида суратга олинган «Мафтунингман» бадиий фильмидаги Санъат Девонов, Клара Жалилова, Турғун Азизов, Наби Раҳимов, Аббос Бакиров, Саттор Ярашев сингари санъатимизнинг буюк дарғаларини томошабинлар экранда кўргандаёқ дарров танийди ва кимлигини билади. «Маҳаллада дув-дув гап», «Тўйлар муборак», «Ёр-ёр» фильмларидаги буюк актёрлар номи ҳам мухлислар дилидан шундай жой олган. Сабаби, кинофильм бошланиши ва якунланишида уларнинг исм-шарифлари албатта келтирилади. Айтмоқчимизки, театр ва кино санъати дарғаларининг исм-шарифлари мухлислар қалбида асосан видео-ёзувлар ва кинофильмларнинг титрлари орқали бир умрга муҳрланган.
Бугун эса афсуски, ўрта ва кекса авлод вакилларига мансуб томошабинлар кўз ўнгида экранлардаги титрлар ҳеч бир инон-ихтиёрсиз лотин алифбосига ўтказилди. Натижада ушбу авлод вакиллари ҳозирги фильмларда суратга тушаётган актёру санъаткорлар номини яхши илғамай қолишяпти. Мисол учун «Ёшлар» каналида бериб борилаётган «Биламизми?» телелойиҳасини олайлик. Аксарият иштирокчилар актёрларни яхши танишмайди, исм-шарифларини билишмайди.
Яна бир гап. Кўча-кўйда, дўкон пештахталарию тамаддихоналарда, катта-кичик тантаналар масканларию ҳатто катта магистрал йўл четларида ҳайҳотдек паннолару баннерларда рус тилидаги ёзувларнинг лотин (?!) имлосида қаққайиб турганлигини кўриб кулишни ҳам, йиғлашни ҳам билмайсан киши. Бу бир саводсизликни икки қилиш ёки дард устига чипқондан бошқа нарса эмас, назаримда.
Қисқаси, мулоҳаза ва мунозарага сабаб бўлаётган мазкур мавзу бўйича аниқ тўхтамга келиш вақти-соати аллақачон етиб келган. Буни инкор этишнинг ҳам, хаспўшлашнинг ҳам ҳожати йўқ. Бинобарин, асл ҳақиқат фақат ўринли ва асосли баҳс-мунозаралардагина рўёбга чиқади.
Бу йил жонажон она тилимизга Давлат тили мақоми берилганига 30 йил тўлади. Бебаҳо ва беқиёс тилимиз эртага ёки олис келажакда эмас, балки бугун қайси имлода амалда бўлишидан қатъи назар, софлиги, халқчиллиги, миллий қадриятларимиз ва анъаналаримизни ўзида мужассам этгани билан кўнглимизга яқин бўлиши зарур. Шундагина замондошларимизнинг ҳам, келгуси авлоднинг ҳам юзи ёруғ, маънавияти юксак,  дунёқараши теран, манзиллари нурафшон бўлади.
Асхор ИСТАМОВ,
Ўзбекистон Журналистлари ижодий уюшмаси аъзоси