Инсон ўзинг      Бош саҳифа

Синовли кунлар

Пиримқул Қодировнинг «Юлдузли тунлар» романи менда катта таассурот қолдирди. Асарда шоҳ ва шоир Заҳириддин Муҳаммад Бобур ҳаёти ҳақида сўз юритилади. Мазкур асарга «Бобурнома» ва «Ҳумоюннома» асарлари асос бўлган.

Синовли кунлар

Асарда тарихий воқеалар бадиий тасвир билан уйғунликда тасвирланган. Асар икки ёш: Тоҳир ва Робиянинг мажнунтол остидаги учрашув тасвири билан бошланади. Замон нотинч бир пайтда Тоҳирнинг ягона умиди андижонлик тоғаси Мулла Фазлиддиндан эди. Тоҳир Робия билан Андижонга жўнаш фикрига келган эдилар, аммо эртасига тоғаси Қувага кўчиб келади ва Тоҳирнинг йўли бекилади.
Тоҳир – мард, жасур, бир сўзли йигит. Бобурнинг оддий аскаридан унинг қўрбошиси, яқин маслакдошига айланади, Бобурнинг оғир кунларида ёнида далда бўлади. Аммо мансаб кишини ўзгартиради, Тоҳир ичкиликка кўп берилади, ўзига ёрдам берган Маматга (гарчи ундан катта бўлса ҳам) кичкина хатоси учун мушт туширади.
Асарни ўқиган сайин Бобурнинг характери, ички кечинмалари очила бошлайди. Бобур отаси вафотидан сўнг жиддийлашиб, масъулияти ортганини ҳис қилади. Бошидан ўтган воқеаларни «Вақое» номли дафтарга қайд қилиб боради («Бобурнома» энг аввал шундай деб аталган). Ёш шаҳзоданинг бошига қанча синовли кунлар тушади, айнан шу пайтларда яқинларининг (хусусан, рафиқаси Ойишабегим) садоқатини ҳам билиб олади. Бобурнинг илмга чанқоқлиги, истеъдодлилиги, беғуборлиги, оқкўнгиллилиги, меҳрибон ва самимийлиги воқеалар ривожида акс эта боради. Масалан, Бобурнинг опаси Хонзодабегим билан суҳбатида буни кўришимиз мумкин:
«...Хонзода бегим ўтирган кўйича укасига қўл чўзиб, йиғи аралаш илтижо қилди:
– Мен сизнинг пок қалбингиздан адолат излаймен! Қалбингиз нима буюрса, сиз менга шуни буюринг! Мен розимен!
Бобур сакраб ўрнидан турди-ю, опасининг қўлларидан олиб, уни ўрнидан турғазди:
– Йиғламанг, бас! – деди. Аммо Бобурнинг ўзи ҳам кўнгли эриб, кўз ёшини зўрға тутиб турарди. – Сиз менга барча бекларимдан яқинроқсиз. Бир туғишган ягона эгачимсиз. Сиз туфайли не оғирлик келса, майли, кўрай! Хотиржам бўлинг! Токи бормен, суймаган одамингизга узаттирмасмен!»
Асардаги қаҳрамонлардан бири – Моҳимбегим. У Бобурнинг хотинлари ичида энг зукко, фаросатли, билимли, суюкли аёл. Моҳимбегим болаларини ақлли, ўқимишли, отасига меҳрли қилиб тарбиялайди. Буни кўрган Бобурнинг  Моҳимбегимга янада меҳри ортади, уни эъзозлайди ва Моҳимбегим эъзозга лойиқ эди.
Асарни ўқиш жараёнида шунга амин бўлдимки, тарихда Бобурдек ҳалим, истеъдодли шоҳ бўлмаган бўлса керак. Пиримқул Қодиров ушбу асарнинг давоми сифатида кейинчалик «Авлодлар довони» романини яратади.

Муслимахон АБДУЛЛАЕВА




Ўхшаш мақолалар

Инсонийлик –  одам ва олам  мувозанатининг олий мезони

Инсонийлик – одам ва олам мувозанатининг олий мезони

🕔16:15, 19.02.2026 ✔145

Борлиқдаги ҳар бир нарса инсон манфаатларига хизмат қилади. Инсоннинг тинч ва фаровон ҳаёт кечириши учун минглаб табиий неъматлар туҳфа этилган. Аммо уларнинг барчаси ўлчовли. Ҳар бир киши ана шу ўлчов масъулиятини ҳис қилиб яшашга бурчлидир.

Батафсил
Миянгизни  етти ойга  «яшартириш»ни хоҳлайсизми?

Миянгизни етти ойга «яшартириш»ни хоҳлайсизми?

🕔16:04, 19.02.2026 ✔103

Жисмоний ҳаракат мия учун фойдали эканини кўп бор эшитганмиз. Аммо олимлар аниқ бир саволни ўртага ташлашди: мунтазам ҳаракатда бўлган инсон миясида қандай ўзгаришлар юз беради, буни ўлчаш мумкинми?

Батафсил
Бир байт  ва икки тақдир

Бир байт ва икки тақдир

🕔14:57, 12.02.2026 ✔103

Алишер Навоий ва Александр Иванович. Бир-биридан асрлар, эътиқод, муҳит ва мақсад билан ажралган икки шахс.

Батафсил
Ҳаммасино кўриш

Сонларни танлаш

Пайшанба, 30-Декабр  
52 51 50 49 48 47 46
45 44 43 42 41 40 39
38 37 36 35 34 33 32
31 30 29 28 27 26 25
24 23 22 21 19 18 17
16 15 14 11 10 9 8
7 6 5 4 3 2 1

Ҳаммасини кўриш 

Кўп ўқилганлар

  • Инсонийлик –  одам ва олам  мувозанатининг олий мезони

    Инсонийлик – одам ва олам мувозанатининг олий мезони

    Борлиқдаги ҳар бир нарса инсон манфаатларига хизмат қилади. Инсоннинг тинч ва фаровон ҳаёт кечириши учун минглаб табиий неъматлар туҳфа этилган. Аммо уларнинг барчаси ўлчовли. Ҳар бир киши ана шу ўлчов масъулиятини ҳис қилиб яшашга бурчлидир.

    ✔ 145    🕔 16:15, 19.02.2026
  • Миянгизни  етти ойга  «яшартириш»ни хоҳлайсизми?

    Миянгизни етти ойга «яшартириш»ни хоҳлайсизми?

    Жисмоний ҳаракат мия учун фойдали эканини кўп бор эшитганмиз. Аммо олимлар аниқ бир саволни ўртага ташлашди: мунтазам ҳаракатда бўлган инсон миясида қандай ўзгаришлар юз беради, буни ўлчаш мумкинми?

    ✔ 103    🕔 16:04, 19.02.2026
  • Бир байт  ва икки тақдир

    Бир байт ва икки тақдир

    Алишер Навоий ва Александр Иванович. Бир-биридан асрлар, эътиқод, муҳит ва мақсад билан ажралган икки шахс.

    ✔ 103    🕔 14:57, 12.02.2026
  • Инсоннинг  жавҳари  нима?

    Инсоннинг жавҳари нима?

    Бир куни ҳовлида кир ювиб туриб билмасдан шиллиққурт устига қайноқ сув тўкиб юборибман. Шиллиққурт бир-икки тўлғониб юришга ҳаракат қилди. Ва анча олдинга силжиди ҳам. Сўнг устидаги шиллиқ пардаси ажралиб тушди ва... ҳаракатсиз қолди.

    ✔ 98    🕔 14:56, 12.02.2026
  • Қушларни  Тинглаш қайғуни  бартараф этади

    Қушларни Тинглаш қайғуни бартараф этади

    Чжецзян университети олимлари ўтказган тадқиқот хулосаларига кўра, қушларнинг сайрашини тинглаш худди онгли нафас олиш медитацияси сингари қайғу ҳиссини енгишда деярли бир хил самарали ҳисоб­ланади. Тадқиқот натижалари Applied Psychology: Health and Well-Being журналида эълон қилинди.

    ✔ 206    🕔 16:26, 11.12.2025
Ҳаммасини кўриш 

Фойдали манбаалар