Душанба
25-Май 2026
12 октябрь – Бутунжаҳон кўчманчи қушлар куни. Тадбирнинг санаси ўзига хос бўлиб, йилига икки марта – октябрь ва май ойларида нишонланади. Бутунжаҳон кўчманчи қушлар кунининг 2024 йилги кампанияси кўчманчи қушлар учун ҳашаротларни асраш муҳимлигини таъкидлайди ва бу пайдо бўлаётган таҳдидга қарши курашиш учун глобал чоралар кўришга чақиради.
Ҳисоботга кўра, ҳашаротлар популяциясининг камайиши ҳашаротлар билан озиқланадиган кўплаб кўчманчи қушлар популяциясининг йўқолишига сабаб бўлади. Ҳашаротлар нафақат бутун дунё бўйлаб кўчманчи қушларнинг, балки сичқонлар ва балиқларнинг ҳам омон қолиши учун зарурдир. Уларнинг камайиши, шунингдек, экотизим ва унинг яшаш жойларининг функцияларини ўзгартириш орқали билвосита таъсир кўрсатиши мумкин, масалан, ўсимликларни ўзгартириш, бу ўз навбатида ердаги наслчилик турларини камроқ қоплайди ёки мевахўр қушлар учун ҳашаротлар билан чангланадиган меваларни камроқ таъминлайди.
CМС ҳисоботининг асосий натижалари қуйидагилардан иборат:
• Ҳашаротлар биомассасининг камайиши, кўплиги ва хилма-хиллиги кўчиб юрувчи қуш турларига жиддий хавф туғдиради, миграция ва уларнинг ҳаёт айланишининг бошқа босқичларида озиқ-овқат мавжудлигини камайтиради ва CМС томонидан назорат қилинадиган кўплаб турларга хавф туғдиради.
• Ердан фойдаланишнинг ўзгариши, иқлим ўзгариши ва ифлосланиш бутун дунё бўйлаб ҳашаротлар камайишининг асосий омили бўлиб, бу кўпинча ўзаро боғлиқ, бир вақтда таъсир кўрсатади.
• Ҳашаротлар ва улар билан озиқланадиган кўчиб юрувчи турлар экотизимнинг ишлаши ва чанглатиш каби муҳим экотизим хизматларини тақдим этиши учун муҳимдир.
• Ҳашаротлар камайиб кетишининг кўчиб юрувчи ҳашаротхўр турларга таъсирини тушунишда ҳали ҳам камчиликлар мавжуд ва бир қатор турларнинг, хусусан, қушлар ва сичқонларнинг ҳолати ва популяция тенденциялари ҳақида кўпроқ маълумотга эҳтиёж бор.
Ҳисоботда ҳашаротлар сонининг камайишини бартараф этиш учун қуйидагилар тавсия қилинади:
• Кўчиб юрувчи турлар учун озиқ-овқат манбаларини сақлаш чораларини кўриш.
• Ҳашаротларни кузатиш ва маълумотлар алмашиш бўйича саъй-ҳаракатларни кучайтириш ва қўллаб-қувватлаш.
• Яшаш жойлари хилма-хиллиги ва уланишни яхшилаш бўйича кўп манфаатдор томонларнинг саъй-ҳаракатларида иштирок этиш.
• Ҳашаротлар сонининг камайиб бориши оқибатларини бартараф этиш учун устувор ҳаракатлар бўйича кўрсатмалар ишлаб чиқиш.
Ҳозирги кунда табиий жараёнларни илмий асосланган равишда бошқариш ғояси илмий доираларда тобора кенг муҳокама қилинмоқда. Ана шундай инновацион йўналишлардан бири сунъий ёмғир технологияси ҳисобланади.
Батафсил
Сўнгги йилларда иқлим ўзгариши, иссиқ ҳарорат ва энергия ресурсларига бўлган босим дунё давлатларини кундалик ҳаётдаги майда деталларгача қайта кўриб чиқишга мажбур қилмоқда. Энди экологик ёндашув фақат катта заводлар ёки қайта тикланувчи энергия лойиҳалари билан чекланмайди. Айрим мамлакатлар энергияни тежашни ҳатто офис маданияти ва кийиниш услубидан бошлаяпти.
Батафсил
Ҳаво – инсон ҳаёти учун энг муҳим неъматлардан бири. Бироқ биз унинг қадрини кўпинча муаммо пайдо бўлганда англаймиз. Сўнгги йилларда атмосфера ҳавосининг ифлосланиши нафақат экологлар ёки мутахассислар, балки ҳар бир фуқарони ташвишга солаётган жиддий масалага айланди.
Батафсил
Ҳозирги кунда табиий жараёнларни илмий асосланган равишда бошқариш ғояси илмий доираларда тобора кенг муҳокама қилинмоқда. Ана шундай инновацион йўналишлардан бири сунъий ёмғир технологияси ҳисобланади.
Сўнгги йилларда иқлим ўзгариши, иссиқ ҳарорат ва энергия ресурсларига бўлган босим дунё давлатларини кундалик ҳаётдаги майда деталларгача қайта кўриб чиқишга мажбур қилмоқда. Энди экологик ёндашув фақат катта заводлар ёки қайта тикланувчи энергия лойиҳалари билан чекланмайди. Айрим мамлакатлар энергияни тежашни ҳатто офис маданияти ва кийиниш услубидан бошлаяпти.
Ҳаво – инсон ҳаёти учун энг муҳим неъматлардан бири. Бироқ биз унинг қадрини кўпинча муаммо пайдо бўлганда англаймиз. Сўнгги йилларда атмосфера ҳавосининг ифлосланиши нафақат экологлар ёки мутахассислар, балки ҳар бир фуқарони ташвишга солаётган жиддий масалага айланди.
Ҳукуматнинг 28 апрелдаги қарори билан қишлоқ хўжалигида сувни тежайдиган суғориш технологияларини жорий этганлик учун харажатларнинг бир қисмини қоплаш тартиби тасдиқланди.
Марказий Осиёда экологик муаммолар, айниқса, Орол денгизи билан боғлиқ вазият йиллар давомида минтақанинг энг долзарб масалаларидан бири бўлиб келмоқда.
