Ёшлигимда ҳовлимизда кичик боғ бор эди. Ҳар бир экилган дарахтга биз, фарзандлар исми қўйилганди. Мактабдан келиб, ўз дарахтимизни ўзимиз парвариш қилардик, кимнинг дарахти тезроқ ўсишига мусобақалашардик.

Дарахтлар мевасидан баҳраманд бўлиб, соясида дарс тайёрлаб, турли ўйинлар ўйнардик. Биз улғайганимиз сари, дарахтлар ҳам ўсиб, ҳосили кўпайиб бораверди. Шундай қилиб уйимизда ҳар бир одам ўз дарахтига эгалик қиларди.

Қаерда бўлсак ҳам дарахтлар бизга кайфият ва ўзгача шукуҳ, куч бағишлашини доим ҳис этиб турар эдик. Катта бўлганимда аввал маҳаллалар, кейин мактаб, олий ўқув юртида, хиёбонларда, қўриқхоналарда, шифохона ва дам олиш масканларида, магистрал йўл ва кўча бўйларида кўплаб мевали ва манзарали дарахтларни она юртимиз кўркига бетакрор чирой бағишлаб турганини кўрдим. Дарахтлар табиатнинг чинакам бебаҳо неъмати эканини англадим.

Бувим айтганидай, табиатдаги ҳар бир дарахт инсонларга ёрдам беришига яна бир бор иқрор бўлдим. Маълумотларга кўра, бир киши бир кунда 5-6 литр кислород қабул қилиб, табиатга яна шунча карбонат ангидрид чиқарар экан. Бир киши бир кунда эркин, тоза ҳаводан нафас олиши учун 22 та дарахт керак бўлар экан.

Дарахтларда эса бунинг акси. Улар биз ва машиналар чиқарган карбонат ангидридни ҳеч бир миннатсиз ютиб, кислородга айлантириб беради. Демак, дарахтлардан ҳар қанча миннатдор бўлсак, уларга чексиз чегарасиз раҳматлар айтсак, арзийди.

2025 йил 1 апрель ҳолатига мамлакатимиз аҳолиси 37,7 миллион кишини ташкил этаётган экан. Бу кўрсаткич ўтган йилгидан 2 фоизга ошганлигини билдиради. Юртимизда шунча аҳолига нафас олиши учун етарли дарахтлар мавжудми, дея қизиқиб компьютер титкиладим. Афсуски, бу саволимга жавоб топа олмадим. Чунки бизда ҳали-ҳануз дарахтлар рақамлаштирилмаган экан.

Давлатимиз раҳбарининг ташаббуси билан Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳамда маҳаллий ҳокимликлар ҳамкорлигида 2021 йилдан то бугунги кунгача «Яшил макон» умуммиллий дастури лойиҳаси асосида «Бир миллион дарахт» дастури амалга ошириляпти. Автомагистрал йўллари, маҳаллаларда режали дарахт экиш тадбирлари ўтказилиб келинмоқда. Бу лойиҳа, шубҳасиз, келажакда ўз натижасини беради.

Табиатнинг биз, инсонларга туҳфаси бўлган дарахтларни асраш, муҳофаза этиш, кўпайтириш бўйича қабул қилинаётган қарор ва ташаббуслар, лойиҳаларнинг ҳар йили тўла-тўкис бажарилиши ҳаммамизни қувонтиради. Жорий йилнинг «Атроф муҳитни асраш ва яшил иқтисодиёт йили», деб номланиши ҳам бежиз эмас, албатта.

Мамлакатимиздаги барча дарахтларни хатловдан ўтказиб, ягона платформага киритиш ҳаракатлари бошлангани ҳақида эшитган эдим. Аммо бу ҳаракат қандай даражада кетаётгани, натижаси ҳақида кўпчилик билмайди. Экология вазирлиги табиатни, дарахтларни асраш ва муҳофаза этиш бўйича кенг кўламдаги ишларни олиб бораётганига шубҳа йўқ, албатта. Энди вазирлик мутасаддилари маслаҳатни бир жойга қўйиб, юртимиздаги ҳар бир дарахтни рақамлаштириш ишларини янада жадаллаштирса, бу ҳақида жамоатчилик кўпроқ хабардор қилинса аъло иш бўлар эди. Чунки рақамланган ҳар бир дарахт давлат, қолаверса жамоатчилик ҳимоясида бўлади. Бундай ҳимоя келажакда «дарахткушликка» чек қўйишига шубҳа йўқ.

Шоҳида МАМАДАЛИЕВА,

Жиззах вилояти