Душанба
25-Май 2026
Ерда иқлим ўзгариши давом этар экан, 2025 йил тарихдаги энг иссиқ йиллар рўйхатида иккинчи ёки учинчи ўринни эгаллаши кутилмоқда. Бу ҳақда Европа Иттифоқи (ЕИ) олимларининг хулосасига таяниб The Guardian хабар берди.
ЕИнинг Ерни кузатиш дастури – «Коперник» маълумотларига кўра, январь ойидан ноябрь ойигача глобал ҳарорат ўртача саноат инқилобигача бўлган даврдагидан 1,48 даража юқори бўлган. Агентлик бу аномалия 2023 йилда ҳам қайд этилганини маълум қилди. Жаҳон етакчилари аср охирига қадар сайёра ҳарорати саноат инқилобигача бўлган даража 1,5 дан ошмаслигини таъминлашга ваъда берганди.
«Ноябрь ойида глобал ҳарорат саноат инқилобигача бўлган даражадан 1,54 даража юқори бўлди. 2023-2025 йиллардаги уч йиллик ўртача ҳарорат эса илк бор 1,5 даражадан ошиши кутилмоқда», дейди «Коперник» расмийларидан бири.
Энг иссиқ ноябрь ва табиий офатлар
Агентликнинг ойлик бюллетенида ноябрь ойида глобал миқёсда тарихдаги учинчи энг иссиқ ой бўлгани қайд этилган. Айниқса, шимолий Канада ва Шимолий Муз океанида сезиларли даражада илиқ ҳарорат кузатилган. Мазкур ой давомида Жанубий ва Жануби-Шарқий Осиёда инсонлар ҳаётига ва уйларига зиён етказган циклонлар ва ҳалокатли сув тошқини каби хавфли табиий ҳодисалар тез-тез содир бўлган.
Ўртача ҳарорат кўрсаткичи Ер юзини қоплаб олган карбонат ангидрид оқибатида кескин кўтарилган. Бу омил иссиқлик тўлқинларидан тортиб кучли ёмғирларга қадар барча экстремал об-ҳаво ҳодисаларини кучайтириб юборган.
«Келажакда ҳароратнинг кўтарилиши эҳтимолини камайтиришнинг ягона йўли – иссиқхона газларини тезда камайтиришдир», деди «Коперник» расмийларидан бири.
2015 йилдаги Париж иқлим келишувидан бери сайёрани иситувчи омиллар кўпайишда давом этмоқда. Гарчи қайта тикланувчи энергия манбаларининг кенгайиши бу ўсишни жиловлашга ёрдам берган бўлса-да, ўртача ҳарорат ва экстремал об-ҳаво ҳодисаларининг шиддати ошиб бормоқда.
«Коперник»нинг бу хулосалари Бутунжаҳон метеорология ташкилотининг ноябрь ойида Бразилияда бўлиб ўтган CОP30 саммити таҳлилини тасдиқламоқда. Хусусан, 2015 йилдан 2025 йилгача бўлган 10 йиллик давр 1850 йилдан бери кузатилган энг иссиқ 11 йил бўлгани аниқланган.
«Париж келишувининг мақсадларига эриша олмаяпмиз. 2025 йилда ҳам бошқа иқлим кўрсаткичлари хавотир уйғотмоқда ва янада экстремал об-ҳаво глобал иқтисодиётларга ва барқарор ривожланишнинг барча жабҳаларига катта таъсир кўрсатди», деди метеорология ташкилотининг бош котиби профессор Селесте Саульо.
Ҳозирги кунда табиий жараёнларни илмий асосланган равишда бошқариш ғояси илмий доираларда тобора кенг муҳокама қилинмоқда. Ана шундай инновацион йўналишлардан бири сунъий ёмғир технологияси ҳисобланади.
Батафсил
Сўнгги йилларда иқлим ўзгариши, иссиқ ҳарорат ва энергия ресурсларига бўлган босим дунё давлатларини кундалик ҳаётдаги майда деталларгача қайта кўриб чиқишга мажбур қилмоқда. Энди экологик ёндашув фақат катта заводлар ёки қайта тикланувчи энергия лойиҳалари билан чекланмайди. Айрим мамлакатлар энергияни тежашни ҳатто офис маданияти ва кийиниш услубидан бошлаяпти.
Батафсил
Ҳаво – инсон ҳаёти учун энг муҳим неъматлардан бири. Бироқ биз унинг қадрини кўпинча муаммо пайдо бўлганда англаймиз. Сўнгги йилларда атмосфера ҳавосининг ифлосланиши нафақат экологлар ёки мутахассислар, балки ҳар бир фуқарони ташвишга солаётган жиддий масалага айланди.
Батафсил
Ҳозирги кунда табиий жараёнларни илмий асосланган равишда бошқариш ғояси илмий доираларда тобора кенг муҳокама қилинмоқда. Ана шундай инновацион йўналишлардан бири сунъий ёмғир технологияси ҳисобланади.
Сўнгги йилларда иқлим ўзгариши, иссиқ ҳарорат ва энергия ресурсларига бўлган босим дунё давлатларини кундалик ҳаётдаги майда деталларгача қайта кўриб чиқишга мажбур қилмоқда. Энди экологик ёндашув фақат катта заводлар ёки қайта тикланувчи энергия лойиҳалари билан чекланмайди. Айрим мамлакатлар энергияни тежашни ҳатто офис маданияти ва кийиниш услубидан бошлаяпти.
Ҳаво – инсон ҳаёти учун энг муҳим неъматлардан бири. Бироқ биз унинг қадрини кўпинча муаммо пайдо бўлганда англаймиз. Сўнгги йилларда атмосфера ҳавосининг ифлосланиши нафақат экологлар ёки мутахассислар, балки ҳар бир фуқарони ташвишга солаётган жиддий масалага айланди.
Ҳукуматнинг 28 апрелдаги қарори билан қишлоқ хўжалигида сувни тежайдиган суғориш технологияларини жорий этганлик учун харажатларнинг бир қисмини қоплаш тартиби тасдиқланди.
Марказий Осиёда экологик муаммолар, айниқса, Орол денгизи билан боғлиқ вазият йиллар давомида минтақанинг энг долзарб масалаларидан бири бўлиб келмоқда.
