ёхуд ҳамсоя товоқлар қани?

Қишлоққа борсам, ўриклар ғарқ пишибди. Қовоқ ўрикни қуритиб бўлмайди. Шу боис ундан тўйиб едим. Субҳон ўриклардан икки дона еганимда асалдан-да ширинлигидан бошим оғриб, қон босимим кўтарилганини сездим. Писта ҳандак ўрик қишлоқ бўйича бизда бор, холос, чунки унинг нави йўқолиб боряпти. У шундай яхши қурийдики, қишда маза қиласиз.

Ўриклардан икки челак териб, шаҳардаги кўпқаватли уйимга олиб келдим. Уйим тўртинчи йўлакда бўлганидан икки челак ўрикни кўтариб хонадоним томон юрдим. Иккинчи йўлак олдида ўтирган қўшнилар ўрикларни кўриб кўзлари қувнаб кетди. Қанчага олганимни сўрашди. Мен челакларни уларнинг олдига қўйиб, деҳқончилик эканини айтиб, бемалол олишларини таклиф этдим. Улар ҳам бир неча донадан ейишди, холос. Кейин уйларидан идиш олиб чиқиб, бир неча килодан солиб олишди.

Кечки пайт энди дастурхонга ўтирганимизда эшик тақиллаб қолди. Эшикни очсам, ўрик олган қўшнилар болаларидан пул бериб юборибди. Мен хафа бўлмадим, аммо узоқ ўйланиб қолдим...

Кеча уйимиз олдидаги кичкина боғимда дарахтларни оқладим. Оҳакдан ярми ортиб қолди. Уни тўкиб ташлай десам увол, гаражга қўйиш учун кўтариб кетаётган вақтимда балконда ўтирган қўшнига боғчадаги меваларни оқлаб қўйишни таклиф этдим. Қўшни сигарет тутунини бурнидан чиқариб, «Қанчага берасиз?» — деб сўради. Пастга тушинг, десам унамади. Аввал баҳосини билмоқчи бўлди. Мен йўлимда давом этдим, кейин яна ўйланиб қолдим...

Қизил-равотда ота ҳовлимиз бор. Маҳалламизда одамлар аҳил ва ҳамжиҳат. Кўп маросим ва тадбирларда қатнашаман. Маҳалла аҳли каттаю-кичик йиғилиб маросимни ўтказади. Уларнинг қизиқ бир удуми сақланиб қолмоқда. Ҳовлиларнинг икки қўшни томонида девордан дарча қолдирилган. Қўшнилар бир-бирининг уйидаги кексаларга тансиқ таом, ҳатто келинлар иссиқ пиёзли тандир нон ёпса, уйдаги ёши улуғлар есин, деб узатишади. Қишлоқ аҳли қўшни қишлоқ, керак бўлса, ундан наридаги одамларни ҳам танийди.

Шаҳардаги «дом»имда ғалати, қўшнилар уй-уйига бир йўлакдан кириб чиқамиз-у, бир-биримизни танимаймиз. Қишлоқдаги Иминжон тоғам бир ҳафта бизни кўрмаса, ўзи келиб уришиб кетади. Абдувоҳид механик қирқ йилдан бери ҳар тонг ота-онасининг олдига иссиқ нон кўтариб боради. Кейин ишга икки километр қўшимча йўл босиб кетади. Аслида уйи автобекатнинг ёнгинасида.

Шаҳарда эса оилавий муносабатлар эркин, балки шу боис айрим ўғилларнинг иши кўп, отанинг эса болаларига гапи ўтмайди. Боз устига, «дом»да маросим ёки тадбирлар кам қилиниб, унга одамлар саралаб айтиларкан. Одамлар бир йўлакда яшаса-да, бир-бирини таниб-танимай яшайди. Уйдан чиқмасанг, сен билан ҳеч кимнинг иши йўқ. Мен кўпқаватли уйда яшаяпман, лекин кўп вақт ўйланиб қоласан киши...

Абдурашид МИРЗААҲМЕДОВ,

Наманган вилояти