Бугунги кунда Ўзбекистон боғдорчилигида «функционал озиқ-овқат» яратиш даври бошланди. Энди боғбонларимиз меванинг йириклиги билан бир қаторда унинг таркибидаги инсон саломатлиги учун фойдали моддалар миқдорини ошириш устида ҳам изланиш олиб бормоқдалар.
Бу борадаги энг шов-шувли янгилик ичи қизил олмаларнинг юртимиз иқлимига кириб келишидир.
Одатда олманинг пўсти қизил, ичи эса оқ ёки сарғиш бўлади. Аммо сўнгги йилларда Ўзбекистоннинг селекция станцияларида ва инновацион хўжаликларида ичи ҳам тўқ қизил рангга эга бўлган олма навлари (масалан, Редло ва Эра) муваффақиятли синовдан ўтказилди. Бу олмаларнинг мағзига ранг берувчи модда антоцианлардир. Антоцианлар кучли антиоксидантлар бўлиб, организмни эркин радикаллар таъсиридан ҳимоя қилади, юрак-қон томир тизими фаолиятини қўллаб-қувватлайди ҳамда айрим касалликлар хавфини камайтиришга ёрдам беради.
Олимларимиз ушбу хорижий навларни маҳаллий жазирама иссиқ шароитларига мослаштириш устида иш олиб бормоқдалар. Тадқиқотларга кўра, юртимизнинг баланд тоғли ва тоғолди ҳудудларида қуёш нурларининг кўплиги ушбу олмалардаги антоцианлар миқдорини Европадаги шароитларга нисбатан икки баробаргача ошириши мумкин. Бу эса мевани табиий «дорихона»га айлантиради.
Келажак боғларида 10 метрли улкан дарахтларни кўрмайсиз. Янги тадқиқотлар шуни кўрсатдики, Ўзбекистон учун энг мақбул вариант интенсив ва супер-интенсив боғлардир. Маҳаллий селекционерлар пакана пайвандтагларни маҳаллий ёввойи олма турлари билан чатиштириш орқали «Ўзбек пакана пайвандтаги»ни яратдилар.
Бундай дарахтлар экилгандан сўнг иккинчи йилдаёқ ҳосил бера бошлайди. Энг муҳими, уларнинг бўйи 2,5-3 метрдан ошмайди. Бу эса ҳосилни йиғиб олиш жараёнида дронлар ва кичик роботлардан самарали фойдаланиш учун қулай шароит яратади.
Ҳозирда юртимиздаги айрим тажриба майдонларида «Тенсиометер 4.0» тизими жорий этилмоқда. Бу датчиклар нафақат намликни, балки тупроқдаги туз миқдорини ҳам ўлчайди. Агар шўрланиш даражаси ошса, тизим автоматик равишда тегишли чораларни кўриб, тупроқдаги тузлар таъсирини камайтиради ва дарахтларнинг стресс ҳолатига тушишининг олдини олади.
Келажак боғларида пестицидлар, яъни заҳарли кимёвий моддаларни қўллаш имкон қадар қисқартирилади. Ўзбекистонлик ёш олимлар меваларни зараркунандалардан экологик хавфсиз усуллар билан ҳимоя қилиш устида ишламоқдалар. Бу эса истеъмолчиларга экологик тоза, сифатли ва фойдали маҳсулотлар етказиб беришга хизмат қилади.
Шаҳноза КУЛМАТОВА
тайёрлади.
Галофит боғлари — чўл яйловларининг янги имконияти
🕔14:46, 05.11.2026
✔90
Мамлакатда озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш, аҳолини сифатли гўшт ва гўшт маҳсулотлари билан барқарор таъминлашда яйлов чорвачилиги муҳим ўрин тутади. Чорвачилик тармоғининг ривожи эса, аввало, табиий яйловларнинг ҳолати, озуқа захираси ва улардан оқилона фойдаланишга бевосита боғлиқдир.
Батафсил
Ҳаво ифлосланиши сабаби битта эмас...
🕔14:44, 05.11.2026
✔98
«Куз ва қиш фаслларида ҳарорат инверсияси тез-тез кузатилади. Бунда шаҳар устида худди қопқоқ каби илиқ ҳаво қатлами ҳосил бўлади.
Батафсил
Ёқилган хазон инсон саломатлиги учун қанчалик зарарли?
🕔14:43, 05.11.2026
✔95
Афсуски, куз фасли келиши билан айрим ҳудудларда хазонларни ёқиш ҳолатлари кузатилмоқда. Кўпчилик бунга оддий ҳолат сифатида қарайди, аммо мутахассисларнинг фикрича, бир неча сонияда ёқиб юборилган хазонлар, шох-шаббалар ва ўсимликлар қолдиқлари ортидан атмосферага инсон саломатлиги ва табиат учун хавфли моддалар тарқалади.
Батафсил