Пахта йиғим-терими билан боғлиқ илгариги воқеалар, фожиаларни ҳозирги авлод яхши билмайди, бу ҳақда айтилган ҳикоялар уларга ўтмишдан эртаклардай туюлади.

Ўша  даврда «вакил» деган сўз тез-тез тилга олинарди: «Фалончи фалон колхозга вакил бўпти, жаҳли ёмон эмиш, ҳаммани қақшатаётганмиш...» Бир сўз билан айтганда, вакил дегани давлатнинг шафқатсиз пахта сиёсатини амалга оширувчи ҳайбаракаллачи одам эди.

Кичикроқ бир хизматчи бўлган отам қўшни хўжаликка вакил қилинди. Тонг отмасдан уйдан чиқиб кетиб, ярим тунда уйга қайтар, тиззасига уриб, «Эҳ, яна ярим тонна топширганимизда фалон колхоздан ўзиб кетардик», дея афсусланарди. Радиодан пахта тайёрлаш режаси ҳақидаги маълумот айтилаётганда киприк қоқмай, диққат билан эшитар, махсус дафтарига  ҳафсала билан ёзиб олар, гўё пахта иши унинг учун ҳаёт-мамот масаласи эди.

Фотима-Зуҳра деган эгизак сингилларим бўлиб, каттаси касалвандроқ эди. Унинг касали кундан-кунга оғирлашаверди. Онам ҳар куни болани дўхтирга  кўрсатайлик, дея отамга тавалло қилар, аммо вакилнинг бунга вақти бўлмас эди. Ҳар гал бир хил гапни эшитардим: «Сабр қил, онаси, сабр қил. План тўлишига озгина қолди».

Фотиманинг ранги-рўйи бутунлай ўзгариб, нафас олиши оғирлашганда онам айтган гап сира эсимдан чиқмайди: «Сизга пахта керакми ёки бола? Ўлсин шу пахтангиз!..»

«Эртага албатта дўхтирга борамиз, яна бир кунгина сабр  қил!» деди отам. Аммо синглимни эртаси куни дўхтирга олиб боришга ҳожат қолмади. У ўша оқшом вафот этди...

Шодмон ОТАБЕК