Бирон жойга меҳмонга борсангиз, нон-тузимизни татиб кўринг, дея эҳтиром билан нон тутишади. Меҳмон эса, нондан бир чимдим татиб, ташаккур ва миннатдорлик изҳор қилади. Бир кун туз еган жойингга қирқ кун салом бер, деган нақл ҳам бежиз эмас, аслида.

Хуллас, мезбон меҳмонни очиқ чеҳра билан кутиб олиб, унга энг тансиқ неъматни илинади. Бухоро томонларда эса, меҳмонга нон тутиш, бир пиёла чойга таклиф қилиш ўрнига бошқа бир удум оммалашган. Улар меҳмон олдига бирон ширинлик қўйиб, шундай дейишади: «оғизни ширин қилиб олинг, меҳмон!»

Нону таомдан олдин ширинлик илинишининг ҳикмати нима экан?

— Чиндан ҳам Бухорода шундай удум мавжуд, — дейди бухоролик Раъно Раҳимова. — Бунинг ўзига хос томонлари бор. Меҳмонга нон тутиш энг яхши удумларимиздан. Лекин ушатилган нон тез исроф бўлиши мумкин. Конфеть ва бошқа ширинликларда эса бундай эмас. Меҳмон ундан истаганча истеъмол қилади ва ейилмаган конфетлар яна идишда қолаверади.

Шунингдек, ширинлик инсон чарчоғини чиқариб, асабни тинчлантириши исботланган. Балки шунинг учундир, бизнинг халқимизда ширинлик истеъмол қилиш хушмуомала ва ширинсўзликка ҳам асос бўлади, деган қараш бор. Сабаби, асаби жойида бўлган хотиржам киши тез аччиқланиш ва ғазабланишдан холи бўлади. Шундай бўлгач, муомала-муносабатлари гўзал бўлиши, шубҳасиз.

Халқимизнинг ҳар бир удуми замирида катта-катта қадриятлар силсиласи мужассам.

Хуршида ДАДАЖОНОВА,

Ғижвудон тумани