Жараён      Бош саҳифа

Сунъий Интеллект табиий ресурсларга қандай таъсир қилади?

Сунъий интеллект (AI) технологиялари сўнгги йилларда ҳаётимизнинг ажралмас қисмига айланди. Бу технологиялар кўплаб муаммоларни ҳал қилишга ёрдам берса-да, уларнинг табиатга ва айниқса, сув ресурсларига зарарли таъсири борлиги ҳақида ўйлаб кўрганмисиз?

Сунъий  Интеллект табиий ресурсларга  қандай  таъсир қилади?

AI дастурларини ишлаб чиқиш, машиналарни ўргатиш ва улардан фойдаланиш учун катта миқдорда энергия сарфланади. Бу эса углерод «изи»ни оширади ва глобал экологик муаммоларга олиб келади.

AI деганда фақат ChatGPTни тушуниш нотўғри.

Сунъий интеллектга асосланган сайт ва мобиль платформалар ҳам кўп. Қай биридан фойдаланиш ўзингизга ҳавола. Бироқ ушбу дастурлар бизнинг кичик кўмакчиларимиз холос.

Зериккан вақтида сунъий интеллектга эрмакка савол бериш сувнинг беҳуда сарфланишига сабаб бўлади.

AI ишлаши учун зарур бўлган инфратузилма, маълумот марказлари   миллионлаб серверларни совитиш учун кўп миқдорда сув ва энергия сарфлайди.

Тадқиқотларга кўра, битта йирик маълумот маркази бир йилда юз минглаб кубометр сувдан фойдаланади. Бу марказлар йилига қарийб 1 фоизга яқин глобал электр энергиясини сарфлайди. Ушбу кўрсаткич AI фойдаланувчилари ва маълумот марказлари сони кўпайиб боргани сайин тобора ошиб бораверади.

Сувнинг йилдан-йилга кўп ишлатилиши сув ресурслари чекланган ҳудудлар учун жиддий таҳдид туғдиради. Совутиш жараёнидан сўнг  ифлосланган, қайноқ сув табиатга фильтрланмай, шундайлигича чиқариб юборилади. Бу экотизимга ҳам жиддий зарар еткизади.

Сунъий интеллект дастурларини ишлатиш учун зарур бўлган электрон қурилмалар катта миқдорда нодир металларни (литий, кобальт, никел) талаб қилади. Ушбу минераллар қазиб олиниши жараёнида:

– Ер юзаси бузилади, ўрмонлар кесилади;

– чучук сув манбалари ифлосланади;

– маҳаллий экотизимлар ва жамоалар зарар кўради.

Ҳозирги кунда AI дастурларига ёш категорияларига асосланган лимитлар белгиланмаган. Яъни, биз катталар юқоридаги маълумотларни билган ҳолда, атрофимиздагиларга ўрнак бўлишимиз, кичик ёшдагиларни бу борада назорат қилишимиз зарур. Бугун шунчаки берилаётган саволлар келажакда дунё бўйлаб сув танқислигига сабаб бўлиши мумкин.

Сунъий интеллект инсоният учун улкан имкониятларни яратмоқда, аммо унинг «экологик из»ини камайтириш долзарб масала бўлиб қолмоқда.

Сунъий интеллектдан фойда олиш билан бирга, унинг табиий ресурсларга зарарини камайтириш – келажак авлодлар учун соғлом муҳитни сақлаш йўлидаги муҳим қадамдир.

 

Мафтуна БАХТИЁРОВА




Ўхшаш мақолалар

Илдизлар  омон  бўлса...

Илдизлар омон бўлса...

🕔14:40, 12.03.2026 ✔51

Инсон ҳаётидаги бирламчи восита сувдир. Унга инсонларнинг ҳар кун эҳтиёжи тушади. Кўл ҳам инсонларга беминнат хизмат қилади. Сув ҳар қандай нотоза нарсани тозалай олади, ҳар қандай кирни ювиб кеткиза олади. Инсонларнинг ҳам пок ва озода бўлишини таъминлаб беради. Сув инсоннинг танасини покласа, илм инсоннинг қалбини ҳар қандай чиркиндилардан тозалаб, уни поклашга хизмат қилади.

Батафсил
Табиат ва инсон муносабатларининг  Теран ифодаси

Табиат ва инсон муносабатларининг Теран ифодаси

🕔14:58, 12.02.2026 ✔115

Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг «Бобурнома» асари ўзбек мумтоз адабиётининг ноёб дурдоналаридан бири бўлиб, унда тарих, адабиёт, география, этнография, атроф-муҳит ва инсон руҳияти бир-бири билан чамбарчас боғлиқ ҳолда акс этган. Асарнинг энг диққатга сазовор жиҳатларидан бири – табиат ва инсон муносабатларининг чуқур, самимий ва фалсафий талқини.

Батафсил
Олимларимиз  тўлиқ биопарчаланадиган  плёнка ишлаб чиқди

Олимларимиз тўлиқ биопарчаланадиган плёнка ишлаб чиқди

🕔14:55, 12.02.2026 ✔103

Ўзбекистон Фанлар академияси Ўсимлик моддалари кимёси институти олимлари маҳаллий ўсимликларнинг сувда эрувчи полисахаридлари асосида экологик тоза ва тўлиқ биопарчаланадиган плёнкалар олишнинг янги оптимал рецептурасини ишлаб чиқди.

Батафсил
Ҳаммасино кўриш

Сонларни танлаш

Пайшанба, 30-Декабр  
52 51 50 49 48 47 46
45 44 43 42 41 40 39
38 37 36 35 34 33 32
31 30 29 28 27 26 25
24 23 22 21 19 18 17
16 15 14 11 10 9 8
7 6 5 4 3 2 1

Ҳаммасини кўриш 

Кўп ўқилганлар

  • Илдизлар  омон  бўлса...

    Илдизлар омон бўлса...

    Инсон ҳаётидаги бирламчи восита сувдир. Унга инсонларнинг ҳар кун эҳтиёжи тушади. Кўл ҳам инсонларга беминнат хизмат қилади. Сув ҳар қандай нотоза нарсани тозалай олади, ҳар қандай кирни ювиб кеткиза олади. Инсонларнинг ҳам пок ва озода бўлишини таъминлаб беради. Сув инсоннинг танасини покласа, илм инсоннинг қалбини ҳар қандай чиркиндилардан тозалаб, уни поклашга хизмат қилади.

    ✔ 51    🕔 14:40, 12.03.2026
  • Табиат ва инсон муносабатларининг  Теран ифодаси

    Табиат ва инсон муносабатларининг Теран ифодаси

    Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг «Бобурнома» асари ўзбек мумтоз адабиётининг ноёб дурдоналаридан бири бўлиб, унда тарих, адабиёт, география, этнография, атроф-муҳит ва инсон руҳияти бир-бири билан чамбарчас боғлиқ ҳолда акс этган. Асарнинг энг диққатга сазовор жиҳатларидан бири – табиат ва инсон муносабатларининг чуқур, самимий ва фалсафий талқини.

    ✔ 115    🕔 14:58, 12.02.2026
  • Олимларимиз  тўлиқ биопарчаланадиган  плёнка ишлаб чиқди

    Олимларимиз тўлиқ биопарчаланадиган плёнка ишлаб чиқди

    Ўзбекистон Фанлар академияси Ўсимлик моддалари кимёси институти олимлари маҳаллий ўсимликларнинг сувда эрувчи полисахаридлари асосида экологик тоза ва тўлиқ биопарчаланадиган плёнкалар олишнинг янги оптимал рецептурасини ишлаб чиқди.

    ✔ 103    🕔 14:55, 12.02.2026
  • Сунъий интеллект  Бизни «руҳиятсиз олам»  Сари тортмаяптими?!

    Сунъий интеллект Бизни «руҳиятсиз олам» Сари тортмаяптими?!

    Газетанинг ўтган сонида «Фаровонлик тафаккурни туман билан қопламасин» сарлавҳали таҳлилий мақолани катта қизиқиш билан ўқиб чиқдим. Ҳаётимиздаги қанча-қанча нарсани исроф қилаётганимизга, тафаккуримиздаги камчилик­ларга ойна тутилибди мақолада.

    ✔ 93    🕔 14:51, 12.02.2026
  • Байрам  кунлари  мамлакатимиз  бўйлаб «Долзарб  20 кунлик» тозалик  тадбирлари ўтказилади

    Байрам кунлари мамлакатимиз бўйлаб «Долзарб 20 кунлик» тозалик тадбирлари ўтказилади

    Унга кўра, Чиқиндиларни бошқариш ва циркуляр иқтисодиётни ривожлантириш агентлигида республика ишчи штаби ташкил этилиб, тадбир давомида санитар тозалаш корхоналари томонидан барча ҳудудлар қаттиқ маиший чиқиндилардан тозаланади.

    ✔ 190    🕔 09:33, 19.12.2025
Ҳаммасини кўриш 

Фойдали манбаалар