Чоршанба
09-Сентябр 2026
Қачонгача қиз узатганнинг бошини эгамиз, қарзга ботирамиз?
Яқинда Тошкент шаҳридаги бир танишимнинг йиғинида иштирок этдим. Туғуруқхонадан чиқаётган келиннинг онаси қудасиникига қовурдоқ олиб бораркан. «Қовурдоқ», дея номланувчи мазкур маросимни кўриб, оғзим ланг очилди.
Тўрт хонали уйнинг учтаси меҳмонлар билан тўла. Салима опа биттасига бошлади. Дастурхондаги ноз-неъматларни кўриб, лол қолдим. Қанд-қурсдан тортиб, писта-бодомгача, турли хил пишириқ, чет элдан келтирилган меваларгача бор.
Кўринишидан хонтахтадаги егуликларга бир неча миллион сўм кетганга ўхшайди. Бироздан сўнг танишимнинг қизи Шалола патнисда нон ва салат, ликобчада қовурдоқ олиб кирди. Нари-бери овқатлангандек бўлиб, чақалоққа узоқ умр тилаб, ўрнимиздан турдик. Шу пайт бир аёл кириб келди ва Салима опага:
— Дастурхонни қайтадан безатиш керак. Чақалоқнинг дадаси ўртоқлари билан келаркан, — деди.
Тезроқ чиқиб кетишга ошиқдик. Йўлда кетаётиб, ўйланиб қолдим. Наҳотки, чилла деган удум унутилган бўлса? Ахир, бизда қадимдан чиллали уйга қирқ кун давомида бегона одам киритилмаган. Чақалоқ ётган хонага фақат онаси ва бувиси кирган. Зеро, келинчак туғуруқ даврида анча ҳолдан тойгани сабабли касалликка тез чалинади. Шу боис куч йиғиб, олдинги ҳолатига қайтгунича онага яхши парвариш керак. Гўдак ётган уйда зараркунандаларга қарши тез-тез исириқ тутатиб турилиши ҳам бежиз эмас. Чилладан омон-эсон чиққан келиннинг ўзи ҳам, боласи ҳам соғлом бўлади. Шундан сўнг она-болани кўргани қавм-қариндошлар, опа-сингиллар, танишлар келиши мумкин.
Туғуруқхонадан чиққан келиннинг онасига ўша куниёқ тоғора-тоғора қовурдоқ қилиб бориш мажбуриятини ким юклаяпти? Бундай удумни йўқ қилиш мавриди келмадимикан? Ундан кўра, эндигина енгиллашган, камқон, титрабгина турган келин қувватли витаминларга бой таомлар билан сийлангани маъқул эмасми? Бу бемаъни тадбир келин неча бор туғуруқхонадан чиқса, шунча маротаба такрорланар экан. Қуда томон қиз узатиб ҳам қутулмас экан-да...
Наҳотки, маҳалла оқсоқоллари, нуронийлар бу удумни йўқотиш чораларини ўйлаб кўрмаган бўлса? Ахир, уларнинг бошида ҳам шу савдо бор-ку! Қачонгача қиз узатганнинг бошини эгамиз, қарзга ботирамиз? Қиз узатиб, ўғил уйлантирган ота-она яйраб-яшнаб ҳаёт кечириш ўрнига, бир умр фарзандларининг кам-кўстини ямаш билан ўтадими?
Мукофотланганлар орасида экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида самарали меҳнат қилиб, табиатни асраш, биохилма-хилликни сақлаш ҳамда деградацияга учраган ерларни тиклаш йўналишларида муносиб хизмат кўрсатган фидойи инсонлар ҳам бор.
Батафсил
Андижон вилоятининг Избоскан туманидаги «Элатан» маҳалласида жойлашган «Остона» кўчасига янги асфальт қопламаси ётқизилгани сиртдан қараганда оддийгина йўл таъмиридек туюлиши мумкин. Аммо бу жараённинг ортида чуқурроқ бир мулоҳаза, бугунги депутатлик масъулияти ва халқ вакилининг асл бурчи ҳақидаги ҳақиқат ётибди.
Батафсил
Ҳозирга қадар атроф-муҳит ҳимояси, атмосфера ҳавоси, чиқиндилар, ўсимлик ва ҳайвонот дунёси, муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар, экологик назорат, экологик аудит ҳамда иқлим ўзгаришига оид муносабатлар алоҳида қонунлар билан тартибга солинган бўлса, эндиликда уларни ягона тизимга бирлаштиришни даврнинг ўзи тақозо этмоқда.
Батафсил
Мукофотланганлар орасида экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида самарали меҳнат қилиб, табиатни асраш, биохилма-хилликни сақлаш ҳамда деградацияга учраган ерларни тиклаш йўналишларида муносиб хизмат кўрсатган фидойи инсонлар ҳам бор.
Андижон вилоятининг Избоскан туманидаги «Элатан» маҳалласида жойлашган «Остона» кўчасига янги асфальт қопламаси ётқизилгани сиртдан қараганда оддийгина йўл таъмиридек туюлиши мумкин. Аммо бу жараённинг ортида чуқурроқ бир мулоҳаза, бугунги депутатлик масъулияти ва халқ вакилининг асл бурчи ҳақидаги ҳақиқат ётибди.
Ҳозирга қадар атроф-муҳит ҳимояси, атмосфера ҳавоси, чиқиндилар, ўсимлик ва ҳайвонот дунёси, муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар, экологик назорат, экологик аудит ҳамда иқлим ўзгаришига оид муносабатлар алоҳида қонунлар билан тартибга солинган бўлса, эндиликда уларни ягона тизимга бирлаштиришни даврнинг ўзи тақозо этмоқда.
Экология кодекси лойиҳасида келтирилган нормалар нафақат амалдаги экологик қонунчиликни ягона тизимга солади, балки давлат, жамият ва бизнеснинг атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасидаги масъулиятини янада аниқ белгилаб беради.
Бу дунёда чумолидан тортиб энг катта мавжудот – китгача ўз бажарадиган вазифаси бор. Борлигидан хабаримиз бўлмаган кўз илғамас нарсалар ҳам аниқ ва муайян вазифага эга. Уларнинг барчаси инсонга хизмат қилади.
