Долзарб мавзу      Бош саҳифа

Чиқинди олиб кетилмаса ҳам қарз ёзиладими? Муаммо фақат тўловда эмас

Коммунал хизматнинг ўз вақтида ва сифатли кўрсатилиши тўловга боғлиқ, буни яхши биламиз. Аммо хизмат амалда бажарилмаган бўлса-ю, ҳисобда қарз пайдо бўлса, савол туғилади: тўлов тизими кимнинг манфаатига ишлаяпти – истеъмолчи ёки хизмат кўрсатувчи?

Чиқинди олиб кетилмаса ҳам қарз ёзиладими? Муаммо фақат тўловда эмас

Куни кеча Қонунчилик палатаси мажлиси муҳокамасида чиқиндиларни бошқариш соҳасида амалга оширилаётган ишлар муҳокамасида айнан шу саволлар кун тартибига чиқди. Депутатлар юборган парламент сўровига Чиқиндиларни бош­қариш ва циркуляр иқтисодиётни ривожлантириш агентлиги директори Ш.Ҳасанов жавоб берди. Унда соҳада амалга оширилган ишлар, инфратузилмадаги ўзгаришлар ва келгуси лойиҳалар ҳақида маълумот берилди. Бироқ депутатлар хизмат кўрсатиш сифати, асоссиз қарздорлик ва SMS огоҳлантиришларидаги хатоларга ҳам алоҳида эътибор қаратди.

 

Рақамлар бор,  энди сифат қандай?

Агентлик маълумотига кўра, 2019-2025 йилларда 54 та қаттиқ маиший чиқинди полигони рекультивация қилиниб, 262,8 гектардан ортиқ ер майдони табиатга қайтарилган. Санитар тозалаш корхоналари тасарруфидаги махсус техникалар сони ­ 4 606 тага етказилган.

Яна бир йирик йўналиш – чиқиндидан электр энергияси ишлаб чиқариш. Умумий қиймати 933 миллион АҚШ доллари бўлган олтита лойиҳа амалга оширилмоқда. Агентлик маълумотига кўра, заводлар 2027 йилнинг биринчи ярмида тўлиқ ишга туширилса, йилига 3,6 миллион тонна чиқинди термик қайта ишланиб, 1,6 миллиард киловатт-соат электр энергияси ишлаб чиқарилиши режалаштирилган.

Бу лойиҳалар чиқиндиларни фақат йўқотилиши керак бўлган унсур сифатида эмас, балки муайян шароитларда иқтисодий қийматга эга ресурс сифатида кўриш имконини беради. Бироқ режалаштирилган қувватлар ҳали амалдаги натижа эмас. Уларнинг самарадорлиги заводлар ишга тушгач, ҳақиқий қайта ишлаш ҳажми, энергия ишлаб чиқариш ва экологик хавфсизлик кўрсаткичлари орқали баҳоланиши керак.

Шу билан бирга, соҳадаги тараққиётни фақат техника сони, инвестиция миқдори ёки қурилган объект­лар билан ўлчаш етарли эмас. Фуқаро учун энг муҳим мезон – чиқинди ўз вақтида олиб кетиляптими, ҳудуд тоза сақланяптими ва кўрсатилган хизмат учун ҳисоб-китоб адолатли юритил­яптими?..

 

Кўрсатилмаган хизмат учун қарз

Парламент муҳокамасида санитар тозалаш корхоналари амалда кўрсатмаган хизматлар учун фуқароларга қарздорлик ҳисоблаётгани танқид қилинди. Қарз ҳақидаги SMS огоҳлантиришларида учраётган техник хатоларни ҳам бартараф этиш зарурлиги таъкидланди.

Бу ерда масала биргина хабарнома ёки ҳисоб-китобдаги хато билан чекланмайди. Агар хизматнинг бажарилгани ишончли қайд этилмаса, тўловни ҳисоблаш тизимининг адолатлилигига шубҳа туғилади. Фуқаро эса ўзига тегишли бўлмаган қарзни аниқлаштириш ва баҳслашиш учун ортиқча вақт сарфлашга мажбур бўлиши мумкин.

Хизмат кўрсатувчи ташкилотнинг вазифаси фақат тўловни ундириш эмас, балки хизматни ҳақиқатда бажариш ва ҳисоб-китобнинг тўғрилигини асослаб бериш ҳамдир.

GPS-мониторинг ва рақамли тизимларни жорий этиш бундай муаммоларни камайтиришга ёрдам бериши мумкин. Аммо техника ўрнатилганининг ўзи шаффофликни кафолатламайди. Маълумотлар тўғри қайд этилиши, ҳисоб-китоблар амалдаги хизматга мос келиши ва фуқаронинг эътирозини тезкор кўриб чиқиш механизми ишлаши шарт.

Агар хатолик юз берса, уни аниқлаш ва тузатиш фуқаронинг зиммасига тушмаслиги керак. Тўлов тизими истеъмолчига қулай, тушунарли ва текшириш мумкин бўлган тарзда ишлаши лозим.

 

Муаммо – чиқиндини олиб кетишдан кенгроқ

Чиқиндиларни бошқаришни фақат йиғиш ва ташиш билан чеклаб бўлмайди. Чиқиндини манбада саралаш, қайта ишлашга йўналтириш, иккиламчи хомашёдан фойдаланиш ва полигонларга тушадиган ҳажмни камайтириш ҳам тизимнинг муҳим қисмидир.

Циркуляр иқтисодиётнинг моҳияти ҳам шунда: маҳсулотдан фойдаланиш тугагач, унинг таркибидаги яроқли материаллар имкони борича иқтисодий айланмага қайтарилади. Бу хомашёга бўлган талабни камайтириш, ресурслардан самарали фойдаланиш ва чиқинди ҳажмини қисқартиришга хизмат қилиши мумкин.

Бироқ бунинг учун аҳолига чиқиндини саралаш имконияти яратилиши, йиғилган ҳар бир тур алоҳида ташилиши ва уларни қайта ишлайдиган инфратузилма билан боғланган тизим шаклланиши зарур. Акс ҳолда, саралашга чақириқлар амалий натижа бермайди.

 

Назоратнинг натижаси нимада кўринади?

Парламент муҳокамасида Агентлик фаолия­тида хизматлар сифатини ошириш, асоссиз қарздорлик ва хабарномалардаги хатоларни бартараф этиш, чиқиндиларни саралаш ва қайта ишлашни ривожлантириш зарурлиги кўрсатиб ўтилди.

Энди бу вазифаларнинг бажарилишини аниқ мезонлар орқали баҳолаш муҳим. Жумладан, амалда кўрсатилмаган хизматлар учун ҳисобланган қарзлар қанча ҳолатда тузатилди? Фуқароларнинг шикоятлари қанча вақтда кўриб чиқиляпти? Чиқиндиларни йиғиш жадвалига риоя этилиши қай даражада? Қайта ишлаш лойиҳалари белгиланган муддатларда ишга тушадими?..

Бу саволларга очиқ ва ўлчанадиган кўрсаткичлар билан жавоб бериш соҳадаги ислоҳотлар самарасини кўрсатади. Парламент назорати ҳам айнан шу натижаларни кузатиш орқали ўз аҳамиятини намоён этади.

Экологик хизматнинг ҳақиқий самараси фақат тоза кўчалар ёки кўпайтирилган техника билан эмас, фуқаронинг ҳақли тўлов қилиши, хизматдан рози бўлиши ва чиқиндининг табиатга салбий таъсири камайиши билан ҳам ўлчанади.

Чиқиндини бошқариш – бу бир вақтнинг ўзида экологик масъулият, иқтисодий самарадорлик ва истеъмолчи ҳуқуқларини ҳимоя қилиш масаласи. Тизимнинг барқарор ишлаши учун шу учала йўналиш бирдек таъминланиши шарт.




Ўхшаш мақолалар

Чиқинди олиб кетилмаса ҳам қарз ёзиладими? Муаммо фақат тўловда эмас

Чиқинди олиб кетилмаса ҳам қарз ёзиладими? Муаммо фақат тўловда эмас

🕔14:16, 30.10.2026 ✔285

Коммунал хизматнинг ўз вақтида ва сифатли кўрсатилиши тўловга боғлиқ, буни яхши биламиз. Аммо хизмат амалда бажарилмаган бўлса-ю, ҳисобда қарз пайдо бўлса, савол туғилади: тўлов тизими кимнинг манфаатига ишлаяпти – истеъмолчи ёки хизмат кўрсатувчи?

Батафсил
Sea Breeze:  Экспертизадан ўтди, аммо очиқ қолган  саволлар бор

Sea Breeze: Экспертизадан ўтди, аммо очиқ қолган саволлар бор

🕔14:42, 22.10.2026 ✔361

Тошкент вилоятидаги Чорвоқ сув омборига туташ ҳудудда барпо этилаётган йирик лойиҳа – Sea Breeze атрофидаги баҳслар ҳали ҳам давом этмоқда.

Батафсил
Яроқлилик муддати хавфсизлигига кафолатми?

Яроқлилик муддати хавфсизлигига кафолатми?

🕔14:29, 22.10.2026 ✔360

Дўкондан озиқ-овқат маҳсулоти харид қилар экансиз, аввало, нархи, ишлаб чиқарувчиси ва яроқлилик муддатига эътибор беришингиз тайин.

Батафсил
Ҳаммасино кўриш

Сонларни танлаш

Пайшанба, 30-Декабр  
52 51 50 49 48 47 46
45 44 43 42 41 40 39
38 37 36 35 34 33 32
31 30 29 28 27 26 25
24 23 22 21 19 18 17
16 15 14 11 10 9 8
7 6 5 4 3 2 1

Ҳаммасини кўриш 

Кўп ўқилганлар

Ҳаммасини кўриш 

Фойдали манбаалар