Шанба
06-Июн 2026
Метеорологик кузатув натижалари республикамиз ҳудудида чанг бўронлари даврийлиги ва уларнинг ортиб бориши, ерларнинг деградацияга учраши, сув ресурсларининг қисқариши каби салбий кўринишларни қайд этмоқда.
Бу ҳақда АОКАда «Ўзгидромет» мутасаддилари иштирокида ўтказилган матбуот анжуманида маълум қилинди.
Кеч баҳорда ва ёз ойларида аномал иссиқ даврларнинг такрорийлиги ва жадаллиги ортиб бормоқда. Ушбу ҳодисага кўпроқ мойил бўлган Қорақалпоғистон Республикаси, Хоразм, Навоий, Бухоро вилоятларида сўнгги 5 йил ичида ҳар йили максимал ҳаво ҳарорати рекордлари янгиланди. Ушбу ҳудудларда ҳаво ҳарорати 40 даража ва ундан юқори бўлган кунлар сони ортиб, ғайритабиий иссиқ кунлар сони 25 дан 40 кунгача (меъёр 15-30 кун) етди.
Давомли иссиқ ҳарорат ва узоқ муддат кузатилмаган ёғингарчиликлар чўл ва чала чўл, ҳатто айрим адир минтақаларида ҳам тупроқ қатлами намлиги ва унинг мустаҳкамлигини камайтирди. Оқибатда, минтақанинг деярли барча жойлари шамол омиллари туфайли, чанг ва қум заррачалари ҳавога кўтарилиши, чанг бўрон ва чанг-ғубор ҳодисалари тез-тез такрорланадиган ҳудудга айланди.
Атмосфера ҳавосининг чанг билан ифлосланиши кўрсаткичи Нукус (2,0-3,3 марта), Бухоро (1,3-2,7 марта) шаҳарлари учун хусусиятли бўлса, охирги йилларда Тошкент (2,5 РЭМ), Фарғона (1,3 РЭМ), Самарқанд (1,3 РЭМ), Гулистон (1,3 РЭМ), Ангрен, Андижон, Наманган шаҳарларида (1,3 РЭМ) ҳам қайд этилган. Шаҳар ҳавосида чанг миқдорининг бундай ошиши иқлим хусусиятлари ва тупроқ тузилмаси, қурилиш ва йўл қурилиши ишларида санитар меъёрларига еткарлича риоя қилмаслик билан изоҳланади.
Сўнгги уч йил давомида республика бўйича атмосфера ҳавосига ташланаётган ифлослантирувчи моддаларнинг йиллик ўртача миқдори 2,427 млн.тоннани, жумладан, Тошкент шаҳрида 325,46 минг тоннани ташкил этган. Таҳлиллар шуни кўрсатмоқдаки, пойтахтда 2018-2020 йиллар давомида транспорт воситаларидан ажратилаётган моддалар 14 фоизга, турғун манбалардан чиқарилаётган моддалар 62 фоизга ўсган.
Статистик маълумотларга кўра республикада 2001 йилда 1 млн. 200 мингта транспорт воситаси бўлган. 2021 йилнинг 1 декабрь ҳолатига юртимизда 3 млн. 775 мингта транспорт воситаси мавжуд.
Дунёда иқлими ўзгариши таъсирида тоғ музликларининг қисқариши, ёғинларнинг нотекис тақсимланиши, қурғоқчилик даврларининг ортиши ҳамда сел-тошқин ҳодисаларининг кўпайиши кузатилмоқда. Шу боис мамлакатимизда сув ресурсларини тежаш, мавжуд сув манбаларидан оқилона фойдаланиш ва сел ҳамда ёмғир сувларини тўплашга қаратилган ёндашувлар муҳим аҳамият касб этмоқда.
Батафсил
Бугунги кунда бутун дунёда, хусусан, Марказий Осиё минтақасида кузатилаётган глобал иқлим ўзгаришлари, сув ресурсларининг тақчиллиги ва биохилма-хилликни сақлаб қолиш масалалари доимий халқаро ҳамкорликни тақозо этмоқда.
Батафсил
Иқлим ўзгариши ҳодисаси бугун ёки кечагина содир бўлган ҳолат эмас. Унинг инсониятга тақдим этган фалокатлари олдинги асрларда ҳам кўп кузатилган. Айниқса, катта талафотлар етказгани билан тарихда қолгани фожиали ҳолатлар ҳам бор.
Батафсил
Дунёда иқлими ўзгариши таъсирида тоғ музликларининг қисқариши, ёғинларнинг нотекис тақсимланиши, қурғоқчилик даврларининг ортиши ҳамда сел-тошқин ҳодисаларининг кўпайиши кузатилмоқда. Шу боис мамлакатимизда сув ресурсларини тежаш, мавжуд сув манбаларидан оқилона фойдаланиш ва сел ҳамда ёмғир сувларини тўплашга қаратилган ёндашувлар муҳим аҳамият касб этмоқда.
Бугунги кунда бутун дунёда, хусусан, Марказий Осиё минтақасида кузатилаётган глобал иқлим ўзгаришлари, сув ресурсларининг тақчиллиги ва биохилма-хилликни сақлаб қолиш масалалари доимий халқаро ҳамкорликни тақозо этмоқда.
Иқлим ўзгариши ҳодисаси бугун ёки кечагина содир бўлган ҳолат эмас. Унинг инсониятга тақдим этган фалокатлари олдинги асрларда ҳам кўп кузатилган. Айниқса, катта талафотлар етказгани билан тарихда қолгани фожиали ҳолатлар ҳам бор.
Ҳозирги кунда табиий жараёнларни илмий асосланган равишда бошқариш ғояси илмий доираларда тобора кенг муҳокама қилинмоқда. Ана шундай инновацион йўналишлардан бири сунъий ёмғир технологияси ҳисобланади.
Сўнгги йилларда иқлим ўзгариши, иссиқ ҳарорат ва энергия ресурсларига бўлган босим дунё давлатларини кундалик ҳаётдаги майда деталларгача қайта кўриб чиқишга мажбур қилмоқда. Энди экологик ёндашув фақат катта заводлар ёки қайта тикланувчи энергия лойиҳалари билан чекланмайди. Айрим мамлакатлар энергияни тежашни ҳатто офис маданияти ва кийиниш услубидан бошлаяпти.
