Бекатларнинг вазифасини барчамиз яхши биламиз. Йўловчилар манзилига етиб олиш учун жамоат транспорт воситаларини кутадиган маскан. Бекат ёғингарчиликдан пана ва жамоат транспорт воситаларини кутиш учун қулай тарзда жиҳозланган бўлиши керак. Бироқ...

Мана қишнинг қор-ёмғирли, аёзли кунлари билан бошланиши билан кўп соҳалардаги камчиликлар бўй кўрсатиб қолди. Аҳолининг энергия таъминоти, йўллардаги носозликлар қаторида Тошкент ва бошқа катта шаҳарлардаги бекатларнинг аҳволи жамоатчилик диққат марказига чиқмоқда. Қиш қишлигини қила бошлаганида жамоат транспортларининг ҳаракатланишидаги оралиқ вақтлар чўзилиб кетгани бир томон бўлса, шундай пайтда бекатларнинг эшикларига қулф осилиб ёпиб қўйилгани, одамлар совуқда шалаббо йўл устида автобус кутишга мажбур бўлаётгани дард устига чипқон бўлди.

Тўғри, Тошкентнинг саноқлигина марказий кўчаларидаги бекатлар талаб даражасида бўлиши мумкин, лекин сал четроқ жойларидаги бекатларни кўриб, «ундан кўра ёмғир остида автобус кутганим яхши эди» деб юборасиз. Уларда жамоат транспортларини кутиш учун на бир шароит, на бир йўналиш маршрутларининг схемаси бор. Бу бекатларнинг ифлослигини-ку гапирмаса ҳам бўлади. Ҳатто баъзи бир бекатларда йўловчилар ўтириши учун ўриндиқлар ҳам йўқ. Баъзи бекатларнинг бу автобус кутишга мўлжалланган жой эканини бир парча темир белги орқали билиб оласиз. Ўриндиқ у ёқда турсин, йўлдан ажратиб турувчи битта чизиқ ҳам йўқ.

Пойтахтимизда 2176 та автобус бекатлари мавжуд бўлиб, уларнинг 400 дан ортиғи етарли даражада жиҳозланмаган ва керакли конструкциялар умуман йўқ. Ўрганишлар натижасида маълум бўлдики, 91 фоиз бекатда автобусларнинг йўналиш маршрутлари схемаси мавжуд эмас, 62,9 фоизи чиқинди қутилари билан таъминланмаган, 37,2 фоизида кутиш жойи мавжуд эмас, 36,5 фоиз бекат эса ўриндиқлар билан жиҳозланмаган. Жами бекатларнинг 31,6 фоизида йўловчи ўриндиқлари умуман йўқ экан.

Йўловчилар қуёшнинг иссиғида, қор-ёмғирнинг тагида қолиб, камига оёғидан зах ўтиб автобуси келишини кутиши эса ҳеч кимни қизиқтирмаяпти. Кўп бекатлар тадбиркорлар томонидан ўзлаштириб олинган ва ҳатто қулф осиб қўйилган. Одамлар эса жамоат транспортини кўчада кутяпти.

Хўш, аслида жамоат транспорти бекатлари қандай бўлиши ва қайси воситалар билан жиҳозланиши керак?

Тегишли меъёрий ҳужжатларга кўра, автомобиль йўллари тоифасига қараб, автобус бекатларида қуйидаги элементлар бўлиши керак: чиқиш майдончаси, тушиш майдончаси, кутиш жойи, ўтиш чизиқлари, автобус тўхташи учун йўлнинг махсус кенгайтирилган қисми, ажратувчи чизиқ, тротуар ва пиё­далар юриш йўлакчалари, пиёдалар ўтиш жойи, автопавильон, чиқинди қутилари ва ёритиш ускуналари бўлиши керак.

Бекатларга конструкция­сидан ташқари, банкомат, кузатув камералари, телефон қувватлагичлари, бепул Wi-Fi ўрнатилган бўлиши керак. Аммо урна ўрнатиш у ёқда турсин ўрнатилган чиқинди қутиларини тозалаб ҳам қўйишмайди.

– Кеча автобус кутаётиб, қорда бир соат турдик. Бекат дўконга айлантирилган, у ерга кириш мумкин эмас. Айрим бекатларда эса соябон ҳам йўқ. Фарзандларим билан автобус келишини узоқ кутдик. Мана бугун уларнинг ҳаммаси касал, шамоллаган. Жамоат транспорти бекатини ҳам қайсидир амалдорга сотиб юборилган шекилли, – дейди Дилноза Жўраева.

Аввалроқ Сурхондарёда ёш тадбиркор Олим Сапаров ҳамкорлигида барпо этилиб, ишга туширилган инновацион ақлли бекат ҳақида хабар берган эдик. Замонавий қурилиш материаллари асосида қад ростлаган мазкур бекатларда кондиционер, жамоат транспорти ҳаракат жадвалининг таблоси, «Фуқаро – тезкор ёрдам хизмати» фавқулодда алоқа ахборот панели, атроф-муҳит мониторинги сенсори, бепул Wi-Fi, видео назорати ҳамда USB электр тармоғи нуқталари, банк тўлов терминали ўрнатилган. Бундай қулайликлар барчага, ёшу кексага манзур албатта.

Аслида тадбиркорлар юртимизнинг ҳар бир ҳудудида бор. Аммо бекатларни фақат нафсини ўйлайдиганларга эмас, халқни ҳам рози қиладиган виждонли тадбиркорга бериш керак. Оддийгина бекатлар муаммосини ҳал қила олмай одамлар розилиги ҳақида ўйлаш қанчалик тўғри? Ўйлаймизки саволларимиз, фикрларимиз мутасаддиларни ширин уйқусидан уйғотиб, бирор чора кўришга ундайди.

Мансурбек ЖАББОРОВ,

«Оила ва табиат» мухбири