«Иқлим ўзгариши бюджети интеграцияси индекси» кўрсаткичларимиз қандай?

Хабарингиз бор, кейинги йилларда Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети қонун шаклида қабул қилинмоқда. Бу ўз навбатида, бюджет ижроси устидан самарали парламент назоратини манзилли олиб бориш, бюджет маълумотларининг очиқлиги ва шаффофлигини таъминлаш, бюджет маблағларининг шаклланиши, сарфланиши устидан жамоатчилик назоратини кучайтиришга хизмат қилиши зарур.

Давлат бюджетининг мақсадли сарфланиши бўйича экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида ҳам тизимли ишлар амалга оширилмоқда.  Жумладан, Жорий йилнинг 10 май куни Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш масалалари қўмитасининг кенгайтирилган йиғилиши бўлиб ўтди. Йиғилишда Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг 2024 йилнинг биринчи чорагида Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетининг бажарилиши ҳолати юзасидан амалга ошираётган ишларига оид ахбороти эшитилди.

Жорий йилги Давлат бюджетидан экология соҳасига 883 163,0 млн. сўм маблағ ажратилган. Ҳисобот даврида эса соҳага оид тадбирларга 90 675,8 млн. сўм маблағ ажратилиши белгиланган.

Жумладан, глобал ривожланиш ва иқлим ўзгаришлари шароитида муҳим тадбир ҳисобланган чўл, тоғли ва тоғолди ҳудудларда чўлланиш ва қум кўчиши, тупроқнинг сув ва шамол эрозиясининг олдини олиш ҳамда экологик муҳитни яхшилаш мақсадида ҳимоя ўрмонларини (иҳота) барпо этиш учун 12 974,7 млн. сўм ажратилган. Лекин ўтган даврда ушбу тадбирлар учун 223,0 млн. сўм йўналтирилган, холос.

Мазкур маблағлар Андижон вилоятида 2024 йилда барпо этилиши режалаштирилган 140 гектар майдонда ҳимоя ўрмонзорларини лойиҳа-смета ҳужжатларини ишлаб чиқишга ҳамда дарахт ва бута кўчатлари етиштириш, экиш ва суғориш тизимларини ўрнатишга йўналтирилган.

Бундан ташқари, жорий йилнинг биринчи чорагида ҳайвонот ва ўсимлик дунёси, муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар ва чиқиндиларни утилизация қилиш жойларининг давлат кадастрларини юритиш харажатлари учун 1 471,0 млн. сўм режалаштирилган бўлиб, ҳисобот даврида Фанлар Академиясининг Ботаника институти билан 220,7 млн. сўмга шартнома тузилган.

Шартномалар доирасида Ботаника институти томонидан водий вилоятларининг истиқболли хомашёбоп ўсимликларнинг давлат рўйхати ва кадастрини яратиш ҳамда ушбу вилоятларда жойлашган муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларнинг флора тур таркибини инвентаризация қилиш, Зоология институти билан Бухоро ва Жиззах вилоятлари ҳудудидаги иқтисодий аҳамиятга эга ҳайвон турларини давлат рўйхатидан ўтказиш ва кадастрини шакллантириш бўйича табиатни муҳофаза қилиш тадбирлари амалга оширилган.

Шунингдек, муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар департаменти давлат муассасаси томонидан муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларда яшайдиган ҳайвонлар турларининг давлат рўйхати ва кадастрини яратиш ишлари бажарилган.

Депутатлар йўналтирилаётган бюджет маблағларидан мақсадли фойдаланилишини таъминлаган ҳолда, табиатни муҳофаза қилиш тадбирларининг ижросини таъминлаш ва самарадорлигини ошириш бўйича бир қатор таклифлар бердилар.

– Бугунги кунда мамлакатимизда атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш, санитария ва экологик ҳолатни яхшилашни таъминлаш соҳасида изчил ишлар олиб борилмоқда, – деди Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати, Ўзбекистон Экологик партияси фракцияси аъзоси Моҳира Хўжаева. – Мамлакатда иқлим ўзгаришлари билан боғлиқ фаолиятни молиялаштиришнинг самарали тизимини яратиш учун «Иқлим ўзгариши бюджети интеграцияси индекси»нинг барча жиҳатларини яхшилаш керак. Бу борада иқлимга сезгир бўлган сектор ва йўналишларни молиялаштириш чораларини кўриш мақсадга мувофиқдир.

Шу билан бирга, муҳокамалар давомида депутатлар эришилган ижобий натижалар билан бирга, давлат бюджети харажатлари учун ажратилган айрим маблағларнинг етарли даражада ўзлаштирилмай қолганлик ҳолатларига эътибор қаратди.

Йиғилиш якунида кун тартибидаги масала юзасидан қўмитанинг тегишли қарори қабул қилинди.