Шанба
06-Июн 2026
Ердан оқилона фойдаланиш бугун ва келажак талаб қилаётган заруратдир. Ўзбекистон қишлоқ хўжалик фаолиятида яроқли ер майдонларининг камлиги табиат бойликлари ва ер-сув манбаларидан фойдаланишнинг янги ва самарадор йўналишларини излаб топишни талаб этмоқда.
Турли табиий омиллар ва инсон фаолияти натижасида сайёрамизнинг 32-35 фоиз майдонида деградация таъсири кузатилмоқда. Бу миллионлаб инсонларнинг ҳаёти, саломатлиги, турмуш тарзи ва келажак тақдирига таҳдид солмоқда.
Республикамизда қишлоқ хўжалиги ерларидан тўлиқ ва самарали фойдаланиш ниҳоятда долзарб муаммо ҳисобланади. Суғориладиган ва лалми ерлар ҳолатини яхшилаш ва улардан фойдаланиш самарадорлигини ошириш шу куннинг энг долзарб масалаларидан биридир.
2021-2022 йиллар давомида Нурота тумани «Умрбек» фермер хўжалиги лалми ерлари шароитида чўл-яйлов озуқабоп ўсимликларини ўстиришда табиий бентонит гиллари кукунини қўллаш бўйича тажриба ишлари олиб борилди. Дала тажрибаларини қўйишдан олдин танланган далаларнинг озиқ моддалари билан таъминланганлик даражасини билиш мақсадида тупроқнинг агрокимёвий хусусиятлари аниқланди. Бунда тупроқдаги умумий гумус, ялпи азот, фосфор ҳамда тупроқдаги ҳаракатчан азот, фосфор ва алмашинувчи калий миқдорлари ўрганилди.
Бентонит гиллари кукуни қўлланилган майдонларда бентонит гиллари кукуни билан қобиқлаш, бентонитли ва карбамидли сузпензия билан баргидан озиқлантириш биргаликда қўлланилганда ўсимликлар ҳосилига ижобий таъсир кўрсатиб, уни янада юқори бўлишини таъминлади.
Чўл-яйлов озуқабоп ўсимликларини ўстиришда бентонит гиллари кукунидан фойдаланиш бўйича тажрибалар изен, Хуросон эспарцети, эркак ўт (житняк), чўғон ва терескен ўсимликларида олиб борилди. Тажрибаларда ўсимлик уруғлари турли нормаларда бентонит гиллари кукуни билан қобиқлаб, тажриба тузилмаси бўйича экилди.
Чўл-яйлов озуқабоп ўсимликлари уруғларини бентонит гиллари билан қобиқлаб экилгандан сўнг март ойининг охири ҳамда апрель ойининг бошларида униб чиқишни бошлади. Экинларда шохланиш фазаси униб чиққанидан сўнг назорат пайкалчаларида апрель ойининг иккинчи ярмидан кузатилган бўлса, бентонит гиллари кукуни миқдорига кўра 50 г/кг, 100 г/кг ва 200 г/кг вариантларда апрель ойининг ўрталарига тўғри келди.
Чўл-яйлов озуқабоп ўсимликларининг ўсиши, ривожланиши ва ўсув даврининг давомийлигига уруғларини бентонит гиллари кукуни билан турли меъёрларда қобиқлаб экишнинг энг мақбул қобиқлаш меъёри барча ўсимлик турларида 100 г/кг вариантларида кузатилди, яъни униб чиқишини 2-3 кунга тезлаштирди.
Бўлинмамиз олимларининг бу каби изланишлари ҳали давом этмоқда. Улар янги технологиялар яратиб экологик ҳолатни яхшилаш мақсадида туну кун изланишда.
Кўриниб турибдики, олдимизда турган вазифалар ниҳоятда залворли. Уларни муваффақиятли тарзда амалга ошириш ҳар биримиздан бор билим ва маҳоратимизни ишга солишни, Ватанимиз тараққиёти йўлида ёниб яшашни талаб этади.
Юртимизнинг ҳар қарич ери олтинга тенг. Унинг гўзал табиати, мусаффо ҳавоси, зилолдек тиниқ ва шифобахш сувлари ҳар қандай кишини ўзига мафтун этади. Мана шундай бетакрор гўзалликни асраб-авайлаш, келажак авлодга бус-бутунлигича етказиш ҳар биримизнинг унутилмас бурчимиздир.
Абдураззоқ МИРЗАЕВ,
ЎзР ФА Навоий бўлими раиси,
ЎЭПдан Халқ депутатлари вилоят Кенгаши депутати
Тасаввур қилинг: тонг отмоқда, қуёш нурлари юртимизнинг бепоён кенгликларини ёритмоқда. Сиз фарзандингиз билан маҳалла четидаги ариқ бўйига сайрга чиқдингиз. Лекин кўзингиз тиниқ сувга эмас, балки ариқ ичига ташланган турли чиқиндилар, қурилиш материаллари бўлаклари, шамолда учаётган полиэтилен пакетларга тушади.
Батафсил
Бугунги кунда Ўзбекистон боғдорчилигида «функционал озиқ-овқат» яратиш даври бошланди. Энди боғбонларимиз меванинг йириклиги билан бир қаторда унинг таркибидаги инсон саломатлиги учун фойдали моддалар миқдорини ошириш устида ҳам изланиш олиб бормоқдалар.
Батафсил
Бугун ҳудудларда экологик барқарорликни таъминлаш, аҳолининг яшаш шароитларини яхшилаш ҳамда санитария ва ободонлаштириш ишларини тизимли ташкил этиш давлат сиёсатининг муҳим йўналишларидан бири бўлиб қолмоқда.
Батафсил
Тасаввур қилинг: тонг отмоқда, қуёш нурлари юртимизнинг бепоён кенгликларини ёритмоқда. Сиз фарзандингиз билан маҳалла четидаги ариқ бўйига сайрга чиқдингиз. Лекин кўзингиз тиниқ сувга эмас, балки ариқ ичига ташланган турли чиқиндилар, қурилиш материаллари бўлаклари, шамолда учаётган полиэтилен пакетларга тушади.
Бугунги кунда Ўзбекистон боғдорчилигида «функционал озиқ-овқат» яратиш даври бошланди. Энди боғбонларимиз меванинг йириклиги билан бир қаторда унинг таркибидаги инсон саломатлиги учун фойдали моддалар миқдорини ошириш устида ҳам изланиш олиб бормоқдалар.
Бугун ҳудудларда экологик барқарорликни таъминлаш, аҳолининг яшаш шароитларини яхшилаш ҳамда санитария ва ободонлаштириш ишларини тизимли ташкил этиш давлат сиёсатининг муҳим йўналишларидан бири бўлиб қолмоқда.
Мушукнинг ёнингизда ётиб, майин ва бир маромда «хурр-хурр» овоз чиқариши кўпчиликка ёқимли туюлади. Бу ҳолат кўпинча унинг xурсанд ва хотиржам эканидан дарак беради, деб ўйлаймиз. Аммо аслида мушукларнинг хуриллаши оддийгина ҳиссиёт ифодаси эмас, балки мураккаб табиий жараён ҳисобланади.
Яқинда Янгиобод эски бозоридан кичкинагина қутича сотиб олдим. Кўринишидан совғалар учун тайёрланган, сомон ёки бошқа табиий материалдан тўқилган. Иш столимга олиб келиб қўйгандим, бир ҳамкасбимиз кўриб, канопдан тайёрланганини айтиб қолди. Ҳаммаси шундан бошланди. Каноп ўсимлиги, ундан фойдаланиш мавзуси хаёлимдан кетмади.
