Шанба
06-Июн 2026
Кўпгина туркий халқларда ёввойи, жуда чиройли ўрдакни сўна дейишади. Сўна оқ-қора, яшил ва қизил патлар билан жилоланган ёввойи ўрдак саналади. У қуйи Амударё минтақасида сув ҳавзалари, кўл қамишзорлари ва тўқайларда кўп учрар эди бир вақтлар.
Ҳатто ўтган асрнинг 80-йилларида броконьер овчилар томонидан отилган сўна ўрдаклар бозорларда қўлма-қўл бўлиб сотилган. Уларни одамлар талаш қилиб олишган. Кексалар бу парранда гўштининг ширинлигидан ташқари шифобахшлиги ҳақида ҳам кўп гапиришарди.
Айтишларича, ўтмишда бу қушнинг пати бахтиёрлик рамзи ҳисобланган. Уни ҳукмдорлар тожи ёки бош кийимидаги жиғага тақиб юриш урф бўлган. Маликалар, аслзода хонимлар манатли тахясига туғдор сифатида сўна ўрдакнинг чиройли пати тақилган. Буни машҳур кинооператор Худойберган Девонов олган фото ва кинотасвирлар, шунингдек, «Тоҳир ва Зуҳра» фильми ҳам тасдиқлайди.
Дарвоқе, сўна ўрдакнинг гажакдор патини бир даста қилиб уйдаги гиламлар ўртасига илиб қўйиш одати яқин йилларгача урф бўлган. Хоҳ ўғил бола бўлсин, хоҳ қиз бола, уларнинг дўпписининг бошига сўна ўрдак укпари осиб қўйилганига ҳам кўпчилик гувоҳ десак, янглишмаймиз.
Афсуски, сўна ўрдаклар қуйи Амударё минтақасида деярли йўқ бўлиб кетган ноёб қуш турларига киради. Уларни кейинги 20-30 йил ичида бирор жойда учратдим деган одамга дуч келиш қийин. Бироқ Қорақалпоғистон Республикасида кейинги йилларда ташкил қилинган миллий табиат боғлари ва қўриқхоналарда олмабош ўрдакларнинг фотоқопқонга тушгани қайд этилади. Олмабош ўрдаклар ҳам ўзининг чиройи ва хушбичимлиги билан сўна ўрдакларга ўхшаб кетади.
Инсоният тажовузидан овлоқ бир макон ўлароқ хизмат қилаётган ушбу миллий табиат боғлари ҳамда қўриқхоналарда балки сўна ўрдаклар ҳам макон топган бўлса, ажаб эмас.
Эрпўлат БАХТ
Тасаввур қилинг: тонг отмоқда, қуёш нурлари юртимизнинг бепоён кенгликларини ёритмоқда. Сиз фарзандингиз билан маҳалла четидаги ариқ бўйига сайрга чиқдингиз. Лекин кўзингиз тиниқ сувга эмас, балки ариқ ичига ташланган турли чиқиндилар, қурилиш материаллари бўлаклари, шамолда учаётган полиэтилен пакетларга тушади.
Батафсил
Бугунги кунда Ўзбекистон боғдорчилигида «функционал озиқ-овқат» яратиш даври бошланди. Энди боғбонларимиз меванинг йириклиги билан бир қаторда унинг таркибидаги инсон саломатлиги учун фойдали моддалар миқдорини ошириш устида ҳам изланиш олиб бормоқдалар.
Батафсил
Бугун ҳудудларда экологик барқарорликни таъминлаш, аҳолининг яшаш шароитларини яхшилаш ҳамда санитария ва ободонлаштириш ишларини тизимли ташкил этиш давлат сиёсатининг муҳим йўналишларидан бири бўлиб қолмоқда.
Батафсил
Тасаввур қилинг: тонг отмоқда, қуёш нурлари юртимизнинг бепоён кенгликларини ёритмоқда. Сиз фарзандингиз билан маҳалла четидаги ариқ бўйига сайрга чиқдингиз. Лекин кўзингиз тиниқ сувга эмас, балки ариқ ичига ташланган турли чиқиндилар, қурилиш материаллари бўлаклари, шамолда учаётган полиэтилен пакетларга тушади.
Бугунги кунда Ўзбекистон боғдорчилигида «функционал озиқ-овқат» яратиш даври бошланди. Энди боғбонларимиз меванинг йириклиги билан бир қаторда унинг таркибидаги инсон саломатлиги учун фойдали моддалар миқдорини ошириш устида ҳам изланиш олиб бормоқдалар.
Бугун ҳудудларда экологик барқарорликни таъминлаш, аҳолининг яшаш шароитларини яхшилаш ҳамда санитария ва ободонлаштириш ишларини тизимли ташкил этиш давлат сиёсатининг муҳим йўналишларидан бири бўлиб қолмоқда.
Мушукнинг ёнингизда ётиб, майин ва бир маромда «хурр-хурр» овоз чиқариши кўпчиликка ёқимли туюлади. Бу ҳолат кўпинча унинг xурсанд ва хотиржам эканидан дарак беради, деб ўйлаймиз. Аммо аслида мушукларнинг хуриллаши оддийгина ҳиссиёт ифодаси эмас, балки мураккаб табиий жараён ҳисобланади.
Яқинда Янгиобод эски бозоридан кичкинагина қутича сотиб олдим. Кўринишидан совғалар учун тайёрланган, сомон ёки бошқа табиий материалдан тўқилган. Иш столимга олиб келиб қўйгандим, бир ҳамкасбимиз кўриб, канопдан тайёрланганини айтиб қолди. Ҳаммаси шундан бошланди. Каноп ўсимлиги, ундан фойдаланиш мавзуси хаёлимдан кетмади.
