Унумдор тупроқ тақчиллиги муаммоси ҳамда экин майдонларининг қисқариши бугунги кунга келиб экинлар учун қулай муҳит камайишига сабаб бўлмоқда.

Бундай вазиятда ўсимликларни тупроқдан бошқа жойга, масалан, ҳавога экиш тажрибасидан фойдаланиш мумкинми?  Мутахассислар бунинг имкони бор, дейишмоқда.

Ўсимликларни тупроқ ёки ҳар қандай ўтқазиш воситасисиз етиштириш имконини берувчи инновацион тизим аэропоника деб юритилади. Унда ўсимлик илдизлари ҳавода осилиб туради ва туман кўринишидаги сув-ўғит аралашмаси орқали озиқланади. Бу усул сўнгги йилларда боғбонлар ва фермерлар орасида оммалашиб бормоқда.

Аэропоника тизими илмий жиҳатдан биринчи марта ХХ аср ўрталарида ишлаб чиқилган. 1940 йилда америкалик доктор У.Герике ва NASA олимлари томонидан такомиллаштирилган. Асосий мақсад космик экспедицияларда тупроқсиз ўсимлик етиштириш имкониятларини ўрганиш бўлган. Кейинчалик бу технология ердаги тиғиз шаҳарлар ва ер майдони чекланган жойларда озиқ-овқат етиштириш учун ҳам қўллана бошланди.

Аэропоникада ўсимлик илдизлари махсус туман тизими ичида ҳавода туради. Бу туман таркибида сув ва минерал ўғитлар бўлиб, илдизлар бу озиқани тўғридан-тўғри қабул қилади, шунинг учун ўсимлик тупроқдаги ресурслар учун курашишига ҳожат йўқ. Бу эса унинг барча энергиясини ўсиш ва ҳосил беришга йўналтириш имконини беради.

Аэропоника ўсимликларни анъанавий деҳқончиликка нисбатан тезроқ ўсишига ва кўпроқ ҳосил беришга ёрдам беради. У кам сув талаб қилади, жой тежайди ва экологик жиҳатдан тоза ҳисобланади. Шунингдек, ёпиқ биноларда ҳам самарали ишлайди, бу эса шаҳарда яшовчи ёки ер майдони чекланган одамлар учун айни муддаодир.

Бугунги кунда АҚШ, Нидерландия, Сингапур, Япония ва Бирлашган Араб Амирликлари каби давлатларда кўплаб фермерлар аэропоникага ўтмоқда. Бу мамлакатларда вертикал фермерлик ва ёпиқ тизимларда етиштириш қўллаб-қувватланади, чунки ер ресурслари чекланган ва сувни тежаш масаласи долзарб. Масалан, Сингапурда шаҳар ичидаги кўп қаватли иссиқхона комплекслари орқали бутун маҳаллий бозорнинг катта қисмини аэропоник маҳсулотлар билан таъминлашади.

Аэропоника билан шуғулланишни истаганлар тайёр тизимларни сотиб олишлари ёки маҳаллий дўконлардан материаллар олиб, мустақил равишда қуришлари мумкин. Интернетда бу мавзуда махсус форумлар ва жамоалар мавжуд бўлиб, уларда тажрибали боғбонлардан маслаҳат олиш имкони бор. Шу тариқа аэропоника нафақат замонавий ечим, балки келажакда озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлашда муҳим технология сифатида қаралмоқда.