Душанба
25-Май 2026
Мамлакатимиз муҳофаза ҳудудларида ёввойи табиат вакилларининг эмин-эркин ҳаёт кечираётгани биологик турлар асраб-авайланаётгани ва уларга етарлича ғамхўрлик кўрсатилаётгани белгисидир.
Худди шундай ноёб йиртқич қушлардан бири – сариқ сор Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси тасарруфидаги Зарафшон миллий табиат боғи ҳудудида олиб борилган кузатув жараёнида қайд этилди.
Сариқ сор қарчиғайсимонлар оиласига мансуб, Ўрта Осиёда энг кўп тарқалган йиртқич қуш турларидан биридир. Танаси жигарранг, қўнғир ва сарғиш бўлади, қанотлари очиқ рангдалиги билан ажралиб туради. Ўтроқ ҳолда яшайди, дашт, яримчўл ва чўл зонасида уялайди. Март охирида ёки апрелда тухум қўяди ва 2-5 тагача бола очади. Тоғли ҳудудларда, текисликларда ва ҳайдаладиган ерларда ҳам яшайди.
Сариқ сор юмронқозиқ, қумсичқон, дала сичқони ва бошқа кемирувчилар, типратикан, майда қушлар, тошбақалар, калтакесаклар, илонлар билан озиқланади. Бу қуш экологик мувозанатни сақлашда муҳим бўғин ҳисобланади.
2018 йилда ташкил этилган Зарафшон миллий табиат боғи Самарқанд вилоятининг Жомбой ва Булунғур туманлари ҳудудида, Зарафшон дарёсининг ўнг қирғоғида жойлашган. Ҳудудда 21 турдаги балиқлар (3 тури Ўзбекистон Қизил китобига киритилган), 13 турдаги судралиб юрувчилар (5 тури «Қизил китоб»да), 243 турдаги қушлар (32 тур «Қизил китоб»да), 25 турдаги сутэмизувчилар (4 тури «Қизил китоб»да) учрайди.
Бугун ҳудудларда экологик барқарорликни таъминлаш, аҳолининг яшаш шароитларини яхшилаш ҳамда санитария ва ободонлаштириш ишларини тизимли ташкил этиш давлат сиёсатининг муҳим йўналишларидан бири бўлиб қолмоқда.
Батафсил
Мушукнинг ёнингизда ётиб, майин ва бир маромда «хурр-хурр» овоз чиқариши кўпчиликка ёқимли туюлади. Бу ҳолат кўпинча унинг xурсанд ва хотиржам эканидан дарак беради, деб ўйлаймиз. Аммо аслида мушукларнинг хуриллаши оддийгина ҳиссиёт ифодаси эмас, балки мураккаб табиий жараён ҳисобланади.
Батафсил
Яқинда Янгиобод эски бозоридан кичкинагина қутича сотиб олдим. Кўринишидан совғалар учун тайёрланган, сомон ёки бошқа табиий материалдан тўқилган. Иш столимга олиб келиб қўйгандим, бир ҳамкасбимиз кўриб, канопдан тайёрланганини айтиб қолди. Ҳаммаси шундан бошланди. Каноп ўсимлиги, ундан фойдаланиш мавзуси хаёлимдан кетмади.
Батафсил
Бугун ҳудудларда экологик барқарорликни таъминлаш, аҳолининг яшаш шароитларини яхшилаш ҳамда санитария ва ободонлаштириш ишларини тизимли ташкил этиш давлат сиёсатининг муҳим йўналишларидан бири бўлиб қолмоқда.
Мушукнинг ёнингизда ётиб, майин ва бир маромда «хурр-хурр» овоз чиқариши кўпчиликка ёқимли туюлади. Бу ҳолат кўпинча унинг xурсанд ва хотиржам эканидан дарак беради, деб ўйлаймиз. Аммо аслида мушукларнинг хуриллаши оддийгина ҳиссиёт ифодаси эмас, балки мураккаб табиий жараён ҳисобланади.
Яқинда Янгиобод эски бозоридан кичкинагина қутича сотиб олдим. Кўринишидан совғалар учун тайёрланган, сомон ёки бошқа табиий материалдан тўқилган. Иш столимга олиб келиб қўйгандим, бир ҳамкасбимиз кўриб, канопдан тайёрланганини айтиб қолди. Ҳаммаси шундан бошланди. Каноп ўсимлиги, ундан фойдаланиш мавзуси хаёлимдан кетмади.
Табиат – инсоният тарихидан ҳам узоқроқ яшовчи, сирли ва буюк кучга эга. Баъзан у бизга шундай мўъжизаларни намоён этадики, уларни англаш ҳам осон эмас. Шундай мўъжизалардан бири мэтузэла (methuselah tree) дарахтидир.
Бутун Ер юзида бўлганидек, экологик вазиятни яхшилаш долзарб муаммо бўлиб қолмоқда. Айниқса, чўлланиш муаммоси юқори даражада бўлиб, у экология, иқтисодиёт ҳамда аҳоли саломатлигига жиддий таъсир кўрсатмоқда.
