Ҳаво – инсон ҳаёти учун энг муҳим неъматлардан бири. Бироқ биз унинг қадрини кўпинча муаммо пайдо бўлганда англаймиз. Сўнгги йилларда атмосфера ҳавосининг ифлосланиши нафақат экологлар ёки мутахассислар, балки ҳар бир фуқарони ташвишга солаётган жиддий масалага айланди.

Бугун Тошкент шаҳрида ҳаво сифати билан боғлиқ вазият долзарблигича қолмоқда. «Ўзгидромет» ва халқаро мониторинг тизимлари маълумотларига кўра, оддий кунларда ҳаво сифати кўрсаткичлари «мўътадил» даражада баҳоланади. Бироқ ҳаводаги PM 2.5 майда заррачалари миқдори Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти тавсия этган меъёрдан 2-3 баробар юқори экани кузатилмоқда.

Айрим кунларда эса вазият янада кескинлашади. Жорий йилнинг 1 март куни Тошкент шаҳрида AQI индекси 200 пунктдан ошиб кетди. Бу эса ҳаво сифати «жуда зарарли» даражага етганини англатади. Бундай ҳолатда ҳатто сурункали касалликлари бўлмаган инсонлар саломатлиги учун ҳам хавф ортади.

Мутахассисларнинг таъкидлашича, ҳаво ифлосланишининг бир нечта асосий сабаблари мавжуд.

Аввало, табиий омиллар. Ўзбекистон қуруқ иқлим ҳудудида жойлашгани боис шамол орқали кўтариладиган чанг заррачалари ҳаво ифлосланишида катта улушга эга.

Иккинчи муҳим омил – транспорт воситалари. Эски автомобиллар, сифатсиз ёнилғи ҳамда йўллардаги тирбандликлар атмосферага чиқарилаётган зарарли моддалар ҳажмини оширмоқда.

Учинчи сабаб – иситиш тизимлари ва энергетика соҳаси. Қиш мавсумида айрим ҳудудларда кўмир ва мазутдан фойдаланиш ортиши ҳаво сифатига салбий таъсир кўрсатади.

Шунингдек, саноат корхоналари чиқиндилари ҳам умумий экологик ҳолатга таъсир этувчи омиллардан ҳисобланади.

Об-ҳаво шароити ҳам вазиятни мураккаблаштириши мумкин. Шамолсиз кунлар, ҳарорат инверсияси ва ҳаво алмашинувининг сусайиши натижасида зарарли моддалар шаҳар устида тўпланиб қолади.

Албатта, муаммони бир кунда ҳал этиш мумкин эмас. Бироқ вазиятни яхшилаш учун аниқ чоралар кўрилиши лозим. Жумладан, транспорт чиқиндиларини камайтириш, жамоат транспортини ривожлантириш, экологик тоза энергия манбаларига ўтиш, шаҳарларни кўкаламзорлаштириш ва корхоналар фаолияти устидан экологик назоратни кучайтириш муҳим аҳамиятга эга.

Экологик муаммолар ҳақида кўпинча келажак нуқтаи назаридан фикр юритилади. Аммо атмосфера ҳавосининг ифлосланиши – бу келажак эмас, бугунги кун муаммоси. Ҳар биримиз буни ҳар куни ҳис қилмоқдамиз. Шу боис мазкур масалага бефарқ қараш мумкин эмас.

Наталья ВОРОПАЕВА,

ЎЭПдан халқ депутатлари Юнусобод туман Кенгаши депутати