Инсон ҳаётини тоза ҳавосиз тасаввур этиб бўлмайди. Бироқ ҳавонинг мусаффолиги фақат атмосферага чиқарилаётган зарарли моддалар билан эмас, балки ер, сув ва яшил ҳудудларнинг ҳолати билан ҳам узвий боғлиқ. Халқаро миқёсда 7 сентябрь – мусаффо ҳаво куни сифатида нишонланади.

Қизириқ туманида қишлоқ хўжалиги ҳудуд иқтисодиёти ва аҳоли турмушида муҳим ўрин тутади. Демак, бу ерда экологик барқарорлик ҳақида гап кетганда, ҳавонинг ҳолати билан бир қаторда сув тақчиллиги, тупроқнинг шўрланиши, қурғоқчилик ва яшил ҳудудларни сақлаш масалаларини ҳам бир-биридан ажратиб бўлмайди.

Қурғоқчилик Қизириқ сингари қишлоқ хўжалигига ихтисослашган ҳудудларда энг жиддий экологик омиллардан бири ҳисобланади. Сув ресурслари чекланган шароитда уни самарали бошқариш нафақат ҳосилдорлик, балки тупроқнинг келгуси ҳолати учун ҳам муҳим. Маълумотларга кўра, ҳозир Қизириқ туманида 37 минг 45 гектар суғориладиган ер мавжуд. Шундан 24 632,2 гектари, яъни 66,5 фоизи турли даражада шўрланган. Жумладан, 17 минг гектарга яқини кучсиз, 6 минг гектардан кўпроғи ўртача, 1 181 гектари кучли ва 501 гектари жуда кучли шўрланган ерлар сифатида қайд этилган.

Сувдан самарасиз фойдаланиш эса муаммони янада чуқурлаштириши мумкин. Шунинг учун сувни тежаш фақат маиший одат эмас, балки ҳудуднинг экологик ва иқтисодий барқарорлигига таъсир қилувчи омил сифатида қаралиши керак.

Бу масаланинг яна бир томони – тупроқ шўрланиши ва шўрхокланиши. Қизириқда ерларнинг мелиоратив ҳолатини яхшилаш, сувдан оқилона фойдаланиш, коллектор-дренаж тизимларини самарали ишлатиш каби чоралар шу нуқтаи назардан аҳамиятли. Чунки унумдор тупроқ йўқотилса, уни қайта тиклаш осон эмас.

Тоза ҳаво ҳақида сўз борганда дарахт ва ўсимликларнинг аҳамиятини четлаб ўтиб бўлмайди. Яшил ҳудудлар чангни ушлаб қолиш, соя ва салқинлик яратиш, микроиқлимни яхшилаш каби вазифаларни бажаради. Аммо бу ерда ҳам масаланинг фақат миқдорий томонига эмас, сифат томонига эътибор қаратиш муҳим. Дарахт экишнинг ўзи етарли эмас. Экилган кўчатнинг қанчаси сақланиб қоляпти, улар мунтазам суғорил­яптими, парвариш қилинмоқдами – экологик ташаббуснинг самарасини айнан шу саволлар жавоби белгилайди. Шу боис Қизириқда яшил ҳудудларни кенгайтириш билан бирга, мавжуд дарахтларни асраш ва кўчатларни вояга етказишга ҳам эътибор кучайтирилиши зарур.

Албатта, экологик муаммоларни фақат мутасадди ташкилотлар фаолияти билан ҳал этиб бўлмайди. Аҳолининг кундалик одатлари ҳам ҳудуд экологик ҳолатига бевосита таъсир қилади.

Чиқиндини белгиланмаган жойга ташламаслик ва ёқмаслик, сувни исроф қилмаслик, дарахтларга зарар етказмаслик каби оддий қоидаларнинг ўзи ҳам экологик масъулиятнинг бир кўриниши ҳисобланади. Аммо бу одатлар самарали бўлиши учун фақат тарғибот эмас, жамоатчилик назорати, экологик таълим ва маҳалла даражасидаги амалий ишлар ҳам зарур.

Шу нуқтаи назардан Экологик партия ва жамоатчилик ташкилотларининг вазифаси ҳам фақат тадбирлар ўтказиш билан чекланмаслиги керак. Аҳолини экологик муаммолар муҳокамасига жалб қилиш, мавжуд муаммоларни кўтариш ва уларнинг ечими юзасидан таклифлар бериш муҳим.

Халқаро мусаффо ҳаво куни бизга бир муҳим ҳақиқатни эслатади: ҳаво сифати алоҳида бир экологик муаммо эмас. У сувнинг мавжудлиги, тупроқнинг ҳолати, дарахтлар сони, чиқиндиларни бошқариш ва аҳолининг экологик маданияти билан боғлиқ.

Мусаффо ҳавони сақлаш учун, фақат ҳавони эмас, уни таъминлайдиган бутун экологик муҳитни асраш зарур. Сувни тежаш, ернинг унумдорлигини сақлаш, шўрланишнинг олдини олиш, яшил ҳудудларни кўпайтириш ва дарахтларни парваришлаш – бир-биридан алоҳида вазифалар эмас, балки ягона экологик тизимнинг таркибий қисмларидир.

Бугун бу масалаларга қанчалик масъулият билан ёндашилса, эртага Қизириқда шунчалик соғлом ва барқарор муҳитни сақлаб қолиш имкони бўлади.

Қурбонгул  ИГАМБЕРДИЕВА,

ЎЭП Қизириқ туман  партия ташкилоти  раиси, туман  Кенгаши депутати