Марғуба опа – ўқитувчи. Шу боис бўлса керак, нафақат ёшларга, балки қўни-қўшни, маҳалладошларга ҳам намуна бўлишга интилади. У Умиджоннинг ёлғиз ўғил эканини пеш қилиб, тўйини дабдабали қилиб ўтказса бўларди.

Йўқ, Марғуба опа, турмуш ўртоғи Зафар ака ундай қилишмади. Қариндошлар,  қўшниларининг гапига парво қилмай, тўйни камчиқим, камтарона, дабдабадан холи ўтказди. «Келин салом» ҳам «олди-берди»сиз ўтди.

Оқила ва феъли кенг бу аёл ортидан айтилган гап-сўзларга эътибор бермади. «Паст бўлмай кетсин, дастурхонга қўйган нарсаларини қара», «Орзу-ҳаваси йўқ аёл экан» деганга ўхшаш ғаламисона ғийбатларга, пичир-пичирларга парво ҳам қилмади. Ахир, бу оила учун ортиқча «удум» ва исрофгарликдан кўра, фарзандларининг бахти устун эди-да.

Қолаверса, қўшниси Ҳалимахоннинг оиласидаги можаролар кўпчиликка сабоқ бўлганди...

…Қиз ошида келиннинг отаси икки юз меҳмонга зар тўн кийгизди. Куёв ҳам ўн икки  ҳайбатли хориж машинасида келинни олиб кетгани, тилла занжир ҳадя қилгани кўни-кўшни аёллар оғзига тушди. Тўй дабдабали ўтди. Базмдан кейинги «куёв чарлар» ҳам бутун маҳаллага «дув-дув» гап бўлди. Куёв қайнота уйидан «Каптива» миниб қайтди. Ота-оналар «борди-келди»да мол-давлатни, латта-путтани ўйлашди-ю, келин-куёв ўртасидаги муносабатларни мустаҳкамлаш, уларга насиҳат қилишга вақт топишмади.

Бир куни тунда шовқиндан уйғониб кетган Ҳалимахон ҳовлига югуриб чиқди. Не кўз билан кўрсинки, ўғли Самандар дарвозахонадаги «Каптива»нинг ойналарини тош билан уриб синдиряпти. Ҳай-ҳайлаб ўғлини тинчлантиришга уринган она келинга бақирди.

— Нима қилиб қўйдингиз, келинпошша? — деди йиғидан кўзлари шишган келинига қараб.

— «Отанг мени банкка ишга жойлолмади», деб ҳар куни сўккани-сўккан. Ҳатто тушига ҳам кирмайдиган машина бериб қўйибдилар-ку отам…

— Ҳо, ҳали сиз машинани миннат қиляпсизми? — дея қайнонанинг фиғони фалак бўлиб, ўзи олиб берган нарсаларни санай кетди. Бу орада баҳслашувда эрка келин ҳам бўш келмади.

Тап тортмай, қайнонага гап қайтараётган хотинини кўрган эр бу ҳолатга чидолмади. Уни дўппослаб кетди. Хотинининг ҳомиладор экани ҳам куёвни бу шаштидан қайтара олмади. Шифохонада ҳушига келган келин тепасида турган отасини кўрди.

— Қизим, хафа бўлма. Мен унга ҳали кўрсатиб қўяман, – деди ота. 

Агар бу можарога маҳалла-кўй аралашмаганида фарзандларига таълим-тарбия беришда анчайин хатоликка йўл қўйган бу ота-оналар айби билан бир ёш оила барбод бўларди...

Таълим-тарбия, маҳалла ишида суяги қотган Марғуба опа бундай воқеаларга гувоҳ бўлганида доим кўнгли ғаш тортади. Ахир, оила — муқаддас даргоҳ. Ота-боболаримиз қиз болани узата туриб, «Бахтинг очилсин! Борган жойингда тошдек қотгинг, болам», дейди. Бу бежиз эмас, чунки у даврларда қиз бола турмушга чиққач, оиласи шаънини ўйлаган, турмуш ўртоғи эса аёли билан узоқ ва тинч ҳаёт кечиришга интилган. Афсуски, бугун айрим оилаларда қиз бола турмушга чиққач, унинг оиласи осудалигини, бахтини сақлаш масаласи бироз қийинчилик туғдирмоқда.

Шу ўринда айтиш керакки, илгари қизлар тарбиясига бобо ва бувилар ҳам катта ҳисса қўшишган. Аксарият ёшларнинг катталар панд-насиҳати, ўгитларидан мосуво бўлиб улғаяётгани, оз бўлса-да, бундай салбий ҳолатлар юзага келишига ўз таъсирини ўтказмоқда. Шу боисдан ҳам бугун қиз бола тарбияси ота-онадан ташқари, қўни-қўшни, маҳалла фаоллари, кайвонилар зиммасига ҳам катта масъулият юкламоқда.

...Ҳайит тонгида Марғуба опанинг келини ҳовлиларни супуриб-сидирди, пиширган ширинликларини дастурхонга тортди. Қайнонаси келинига ҳайитда, асосан, кексаларни, ёрдамга муҳтожларни, қариндошларни йўқлаб, ўтганларни хотирлаш анъана эканини уқтирди.

Ўша куни келиннинг яқинлари ширинликлар билан йўқлаб келишди. Рўзғорга керак бўлар, деб олиб келган чангютгич учун Марғуба опадан дакки эшитишди.

— Фарзандларимизнинг иккиси ҳам ишлайди, аста-секин ўзлари зарур нарсаларни олишар. Сиз қизингизга яхши тарбия бергансиз. Шунинг ўзи биз учун мукофот, — деди Марғуба опа.

Кечга яқин очиқ дарвозадан қўшниси Мастон опа қўлида ширинликлар билан кириб келди.

— Вой, қўшнижон, кечадан бери қизиқаман, сизга келинингизникидан «ҳайит йўқлов»га нима келди? Шу десангиз, бизнинг қудамиз орзу-ҳавасли экан. Бизга ўн тоғора таом, диван, кресло жўнатибди...

— Қудаларим хонадонимга файз, меҳр-оқибат олиб келишди, қўшнижон, – деди Марғуба опа хотиржамлик билан. – Қолаверса, уларнинг жавоҳири бизда. Улардан яна нима умид қилиш мумкин?! Ахир, бахтнинг баҳоси бўлмайди. 

Бу гапларни эшитган Мастонхон тилини тишлаб қолди.

Моҳичеҳра ЛАТИПОВА