Инсон руҳияти — мураккаб. Баъзан ота-онанинг ўз фарзандини тушуниши ҳам жуда қийин кечади. Айниқса, бола улғайгани сари ўзаро келишмовчиликлар юзага кела бошлаши ҳар икки томоннинг жабр чекишига сабаб бўлади.

Яқинда бир таниш аёл билан суҳбатлашиб, бунга яна бир бор амин бўлдим. Унинг ўғли айни балоғат ёшида экан. Кичиклигидан бироз қайсар бу бола охирги вақтларда масъулиятсиз, ҳамма нарсага бепарво қараётгани онасини қаттиқ ташвишга солгани шундоққина сезилиб турарди.

— Бирор иш буюрадиган бўлсам, чала-ярим эшитади, қарабсизки, маромига етказиб бажармайди, — дейди она. — Бунинг ортидан дадасидан гап эшитгани-эшитган. Ота-боланинг ўзаро муносабатларида пайдо бўлаётган тушунмовчиликлар менга тинчлик бермасди. Бир куни синф раҳбарига вазиятни тушунтириб, ёрдам сўрадим. Унинг маслаҳати билан эр-хотин камчилигимиз нимада эканини тушундик. Биз ўғлимизга доим ўз қарорларимиз ва буйруғимизни ўтказиб, унинг мустақил фикр билдиришига, эркин ҳаракат қилишига имкон бермаган эканмиз. Бу хатони тўғрилаш учун турмуш ўртоғим билан гаплашиб, узоқ таҳлил қилдик. Фарзандимизга ҳам имкон бериш, ўй-хаёллари билан ўртоқлашиш керак, деган қарорга келдик. Шу кундан бошлаб ўғлимга худди катта одамдек муомала қилишни бошладик. Оила даврасида унга ҳам сўз бериб, мулоҳазаларини тингладик. Маъқулларини инобатга олдик. Қарабсизки, у ҳам кутганимиздек, бутунлай ўзгарди. Ҳозир дадасининг ишонган тоғи, ёрдамчисига айланган.

Албатта, балоғат ёшидаги болага билдирилган ишончнинг аҳамияти жуда муҳим. Бу даврда бола атрофдагиларнинг эътибор ва қўллаб-қувватлашини ҳис қилиши унга куч ва қатъият бағишлаши психологияда ўз исботини топган ҳақиқат. Шу масалага янада ойдинлик киритиш мақсадида ўсмирнинг ҳам бу борадаги фикрлари ва кечинмаларини билишга қизиқдик.

— Дадам билан ойим негадир тўсатдан ўзгариб қолди, — дейди ўсмир. — Уларнинг муомаласидан  кейин хатти-ҳаракатларимдан ўзим уялиб кетдим. Олдин ёш болага ўхшаб ҳеч ишга бўйним ёр бермасди. Дадамнинг худди катталардек мендан фикр сўраши, чин дилдан билдирган ишончи кўзимни очди. Улғайиб қолганимни тушундим. Ортимда ишонч билдираётган яқинларим борлиги бу туйғуни ич-ичимдан ҳис қилишга ундаяпти.

Биргина бу ўсмирнинг эмас, бошқа кўплаб балоғат давридаги болаларнинг фикри билан қизиққанимизда, ота-онасининг ҳурмати ва эътиборини қозониш уларнинг зиммасига катта масъулият юклашига яна бир бор ишончимиз комил бўлди. Айниқса, ота-онаси билан ўзини яқин дўстдек тутадиган боланинг ҳаётий қарорлари, мақсад ва орзулари бошқаларникидан кўра анча каттароқ бўлар экан.

Умрнинг балоғат палласидаги ўтиш даври ўзининг қийинчиликлари ва синовлари билан анча мураккаб. Бу довонни босиб ўтиш эса ота-она ва фарзандга бирдек масъулият юклайди. Энг аввало, ҳар икки томон бир-бирини тинглай билиши, тушуниши керак. Шундагина оилаларда бирдамлик, жамиятда фаровонлик ҳукм суради.

Шаҳноза РАҲИМХЎЖАЕВА