Билади, лекин бефарқ

Экологик муаммоларнинг юзага келиш сабаблари деярли барчага аён. Уларни бартараф этиш усулларидан ҳам кўпчилигимиз хабардормиз. Шундай экан, нега аҳвол ёмонлашса ёмонлашяптики, экологик барқарорлик томон ҳеч олдинга силжий олмаяпмиз?

Очиғини айтиш керак, айримларимизнинг ҳалигача экология бўйича ҳуқуқий билимларимиз етарли даража эмас. Мисол учун, давлат экологик дастурлари ва бош­қа экологик дастурларни, шу жумладан атроф-муҳитнинг давлат мониторинги дас­турини ишлаб чиқиш ва амалга оширишда иштирок этиш, экологик назорат соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқишда иштирок этиш, атроф-муҳитнинг ҳолати ва табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш тўғрисида тегишли давлат органларига мурожаат қилиш ва ахборот олиш тартибини ҳам афсуски кўпчилик яхши билмайди.

Унда нима қилиш керак?

Шуларни инобатга олган ҳолда Ўзбекистон Экологик партияси Марказий Кенгаши ташаб­буси билан Тошкент давлат юридик университетида «БМТнинг Барқарор ривожланиш дастурида белгиланган барқарор ривожланиш мақсадларини амалга оширишнинг ижтимоий сиёсий, экологик ва ҳуқуқий асослари» мавзусида семинар ташкил этилди.

Семинар аввалида партия раҳбари Абдушукур Ҳамзаев айни дамда кузатилаётган экологик муаммоларни бартараф этиш ва табиий ресурсларни асраб-авайлаш учун юртимизда барча имкониятлар мавжудлиги, бунинг учун партия ходимлари ва фаоллари ҳуқуқий асос­ларга таянган ҳолда доимий иш олиб бориши зарурлигини таъкидлади.

Тошкент давлат юридик университети профессорлари Шуҳрат Файзиев, Баҳшилло Ходжаев, Жуманазар Холмўминов, Олим Нарзуллаев экологиянинг турли йўналишларидаги ҳуқуқий асослар тўғрисида атрофлича маъруза қилди. Уларда БМТ Тараққиёт дастурини амалга ошириш зарурати, унинг ижтимоий-сиёсий, экологик-ҳуқуқий асослари, барқарор ривож­ланиш мақсадларини амалга оширишда экологик кўрсаткичлар, уларни яхшилашнинг иқтисодий-ҳуқуқий аҳамияти, Ўзбекистон Рес­публикасининг 2030 йилгача бўлган даврда Атроф-муҳитни муҳофаза қилиш Концепцияси, уни амалга оширишнинг ўзига хос хусусиятлари, шунингдек, экологик таълимни амалга оширишнинг ижтимоий-ҳуқуқий аҳамияти тўғрисида тушунтиришлар берилди.

Келажак олдидаги қарз

Сўнгги йилларда экологик ҳуқуқларни таъминлашга қаратилган янгидан-янги қарор ва фармонлар қабул қилиниб, ҳуқуқбу­зарликларга қарши қўлланиладиган жазо чоралари кучайтирилмоқда. Эндиги вазифа эса экологияга масъул ташкилот, муассасалар ходимлари ва фаоллари, хусусан, барча юртдошларимизнинг бу борадаги саводхонлигини ошириш, янгидан ишлаб чиқилаётган ҳуқуқий ҳужжатлар билан доимий танишиб бориши ва пухта билимга эга бўлишига эришишдир.

Барқарор ривожланиш мақсадлари 2012 йилда БМТ томонидан ишлаб чиқилган дас­тур бўлиб, у ҳар бир инсон учун фаровон турмуш тарзини яратишга хизмат қилувчи иқтисодий, ижтимоий, экологик кўрсаткичларни ўз ичига олади.

– Мазкур мақсадлар БМТга аъзо барча давлатлар томонидан 2015 — 2030 йилларда амалга оширилиши кун тартибига киритилган, – дейди Тошкент давлат юридик университети «Экология ҳуқуқи» кафедраси профессори, юридик фанлари доктори Шуҳрат Файзиев. – БРМ дастури 17 та глобал мақсадни ҳамда улар билан боғлиқ 169 та вазифани ўз ичига олади. Айниқса соғлик ва фаровонлик, тоза сув ва санитария, арзон ва тоза энергия, барқарор шаҳарлар ва қулай яшаш жойларини яратиш, иқлим ўзгаришига қарши курашиш, экотизимларни асраш каби мақсадлар алоҳида ўрин тутади.

Ўзбекистон БРМ дастурининг 17 та мақсадлардан 16 тасини миллийлаштириш ва амалга ошириш вазифасини ўз олдига қўйган. Мана шу вазифаларнинг ҳуқуқий асосларини ўзлаштирган ходимларда, албатта, натижаларнинг ижобий тус олишига ҳисса қўшиш истаги ортади ва ишонч билан фаолият юритади. Ҳар бир масалада мақсадга эришиш учун, энг аввало, ҳуқуқий саводхонликни ошириш жуда зарурдир.

Семинарда қатнашган Экопартия ходимлари ўрганганларини жойларда ўтказиладиган тарғибот тадбирларида кўплаб юртдошларимизга етказади. Энг муҳими, ҳуқуқини англаган одам, табиат олдидаги бурчини ҳам унутмайди. Экопартия тадбирларида қатнашадиган юртдошларимиз ҳам мазкур ҳуқуқий нормалар асосида фаоллик кўрсатиб, она табиатимиз учун жон койитадиган бўлса, натижага эришиш анча осонлашади.

Камолиддин РЎЗИМАТОВ,

ЎЭП МК матбуот бўлими бош мутахассиси