Чет тилларни билиш касб фаолияти ва саёҳатларда жуда асқатиши ҳақида кўп айтилган, ёзилган. Аммо тил ўрганишнинг яна бир муҳим томони борлигини билгач, сиз ҳам ҳеч иккиланмай, бирор хорижий тилни ўрганишга киришиб кетишингиз тайин.

Мутахассисларнинг фикрича, илм олиш (қайси ёшда амалга оширилишидан қатъи назар) мияга фақат ва фақат фойда келтиради. Уни қайроқ тош сингари чархлайди ва яна ишлашга ундайди. Бундай машқларсиз мия эрта қариб, ёш билан боғлиқ ўзгаришлар тезлашади, хотира пасаяди. Бадантарбия тана учун қанчалик муҳим бўлса, ақлий меҳнат ҳам мия учун шунчалик зарур.

Мутахассисларнинг таъкидлашича, мияни энг яхши фаоллаштирувчи машқ — тил ўрганишдир. Бирор чет тилини ўрганаётган кишининг ўзига ишончи ортади, ҳаётий фаоллиги ошади. Икки тилли луғат билан ишлаш жараёнида сўз захираси ҳам бойийди.

Аммо бир ҳолат мавжуд: соатдек ишлаб турган ёш мия учун янги тилни қабул қилиш енгилроқ кечса-да, катта ёшлиларда бу жараён бирмунча қийинроқ бўлиши мумкин. Беташвиш болаликда асосий машғулот ҳам, асосий иш ҳам — ўқиш, ўрганиш. Оила ва фарзандлар ташвиши, кундалик турмуш ва бошқа бир қанча омиллар катталар учун чет тилини ўрганишни дурустгина оғирлаштириши тайин. Боз устига, ёш улғайган сари мия ҳам янги билимни қабул қилишда сусткашлик қила бошлайди.

50-60 ёшдан кейинги ўқув машғулотларида олдинга силжиш секин боради. Аммо айнан, шу ёшда тил ўрганиб, янги билимни қабул қилиш организм учун тенгсиз фойда келтиришини ҳам унутмаслик керак.

 Янги сўзнинг маъноси, талаффузини ёдлаш орқали кексайиб бораётган мия ишлашга мажбур қилинади. Унинг бир жойда депсиниб турган фаолияти фаоллашади, қарилик билан боғлиқ ақлий заифлик ва бошқа руҳий муаммолар камроқ кузатилади.

Илмий тадқиқотларда аниқланишича, катта авлоднинг тил ўрганиши бош мия ишини яхшилайди, хотирани мустаҳкамлайди ва ҳатто, Альцгеймер касаллигининг олдини олади. Буни қарангки, Японияда нафақадаги қарияларнинг севимли машғулоти хорижий тилларни ўрганиш экан...

Япония ва Германия каби давлатларда аллақачон ёши улуғларга мўлжалланган тил ўрганиш усуллари ишлаб чиқилган. Чунки 50 ёшли кишининг янги билимни қабул қилиши мактаб ўқувчисиникидан фарқ қилади. Шунингдек, катта ёшлиларда ҳаёт тажрибаси, билим ва кўникмаларнинг кўплиги уларга мўлжалланган матнларнинг ҳам шу даражада бўлишини талаб қилади. Бу тафовутлар катта ёшлиларнинг алоҳида гуруҳларда, ўзларига мўлжалланган дастур асосида шуғулланиши муҳимлигини кўрсатади.

Агар ҳар куни уч-тўртта янги сўз ёки бир-иккита мураккаб бўлмаган ибора ёдланса, ижобий силжиш ўзини кўп куттирмайди: икки-уч ойда мия доимий машқ қилишга ўрганади. Уни ўқув машғулотларига кўниктиргач, дарс ҳажмини кенгайтириш мумкин. Аммо вазифалар кўлами ҳар бир ўрганувчининг индивидуал имкониятига қараб белгиланиши керак.

 Машқ қилдириб турилмаган мия фаолиятсизликдан қота бошлайди. Улуғ ёшда ҳам ўткир хотира, теран фикрлаш қобилиятини сақлаб қолишни истасангиз, бирор хорижий тилни ўрганишга киришинг. 

Садаф АБРАЕВА,

Тошкент молия институти ўқитувчиси