Яқинда ижтимоий тармоқларда кенг муҳокамаларга сабаб бўлган навбатдаги видео лавҳа жамоатчиликни ҳам ҳайратга солди, ҳам чуқур хавотирга қўйди.

Кичкинагина, техник имкониятлари чекланган «Damas» машинасидан худди қайнар хумчанинг ичидан чиққандек ўнлаб, аниқроғи, 28 нафар боғча ёшидаги болаларнинг бир-бир тушиб келаётгани акс этган тасвирлар кишини чуқур мушоҳадага чорлайди.

Айримлар бу ҳолатни оддийгина «эпчиллик» ёки «тирикчилик ташвиши» деб хаспўшлашга уринар. Лекин инсон қадри ва улуғ мақсадлар устувор бўлган жамиятда, қонун ва хавфсизлик тилида бунинг номи мутлақо бошқача – бу жиноят даражасидаги масъулиятсизлик.

Хатар омиллари ортмоқда

«Damas» русумли транспорт воситасининг техник тавсифига кўра, у энг кўпи билан 7-8 кишини ташишга мўлжалланган. Унга 28 нафар гўдакни худди жонсиз буюмдек тиқиш – одам ташиш қоидаларини нафақат қўпол равишда бузиш, балки содир бўлиши мумкин бўлган мудҳиш фалокатга очиқдан-очиқ «таклифнома»дир.

Амалдаги қонунчиликка кўра, бундай ҳуқуқбузарлик учун Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 128-8-моддаси билан базавий ҳисоблаш миқдорининг (БҲМ) икки баравари миқдорида жарима белгиланади. Энг муҳими, бу шунчаки моддий жазо эмас – ҳайдовчининг электрон тарихига 2 та жарима бали ёзилади. Зеро, йўл ҳаракати хавфсизлиги тизимидаги рақамлаштириш ҳар бир қоидабузарликнинг муқаррар жазосини таъминламоқда.

«Ортиқча» ўриндиқлар – қонунга зид жиҳозлаш

Шунча болани сиғдириш учун ҳайдовчилар нималарга қўл уришмайди? Одатда, машинанинг асосий ўриндиқлари олиб ташланади ёки ўзбошимчалик билан ўзгартирилади. Қонун тили билан айтганда, бу – транспорт воситасини ноқонуний қайта жиҳозлаш демак.

Ички ишлар органларининг тегишли рухсатномасисиз қилинган бундай «модернизация» учун қонунчиликда жуда қатъий ва алоҳида жарималар ҳамда жарима баллари кафолатланган. Транспорт воситаси эса хавфсизлик талаблари тикланмагунча дарҳол жарима майдончасига йўл олади.

Хавфсизлик унутилган жойда...

28 нафар бола зичлаб жойлаштирилган машинада хавфсизлик камари ҳақида гапиришнинг ўзи мантиқсизликдир. Бироқ оддий бир физика қонуни бор: соатига атиги 40-50 км тезликда ҳаракатланаётган машина тўсатдан тўхтаганда ёки енгил тўқнашувга учраганда, камар тақмаган йўловчи, айниқса, суяк-мушак тизими ҳали қотиб улгурмаган бола кучли силтаниш оқибатида оғир жароҳат олиши ҳеч гап эмас.

Бир-бирининг устига тиқиштирилган гўдакларнинг биргина кескин тормоз берилиши оқибатида қандай аҳволга тушишини тасаввур қилишнинг ўзи даҳшатли.

 Арзонроқ кира ҳақи ёки «яқин йўл-ку, ҳеч нарса бўлмайди» қабилидаги масъулиятсиз ёндашув эртага тиклаб бўлмас фожиаларга сабаб бўлишини наҳотки на ҳайдовчи ва на ота-оналар англаб етяпти?

Давлат йўл ҳаракати хавфсизлиги хизмати ва жамоатчилик назорати тузилмалари бу каби ҳолатларга қарши курашни янада кучайтириши лозим. Зеро, йўллардаги тартиб – бу жамиятнинг маданияти ва инсон ҳаётига бўлган муносабатининг олий кўрсаткичи. Эртага кеч бўлмаслиги, афсус ва надомат бармоқларини тишлаб қолмаслигимиз учун бугун барчамиз – ҳайдовчи ҳам, ота-она ҳам, назоратчи ҳам бирдек уйғониши ва масъулиятни ҳис қилиши шарт.

Саида ИБОДИНОВА