Бугуннинг гапи      Бош саҳифа

Минтақадаги ноёб коллекция

350 мингдан ортиқ ҳашаротлар намунаси – Марказий Осиёдаги энг катта энтомология коллекцияси айнан мана шу ерда сақланади. Ява ва Суматра оролларидан йиғилган тропик капалаклар ушбу музей фондининг асосини ташкил этади. Ўзбекистон Давлат табиат музейи худди шундай ноёб масканлардан бири.

Минтақадаги ноёб коллекция

Ушбу музей ташкил этилиш тарихи 1876 йил 12 июль ҳисоб­ланиб, «Тошкент музейи»­дан бошланган. Кейинчалик турли йилларда музейнинг номи ўзгарган. Ўзбекистон Давлат табиат музейи 1963 йилда Ўзбекистон Фанлар академияси тизимидан чиқарилиб, Ўзбекис­тон Маданият ишлари вазирлиги тасарруфига ўтказилди ва музей илмий ходимлари асосий эътиборни илмий-маърифий ва маданий-оммавий ишларни кучайтиришга қаратдилар.
2007 — 2010 йилларда Ўзбекистон Давлат табиат музейида сақланиб келинаётган ноёб экспонатлар кўргазмаси Ўзбекистон Маданият ва санъат кўргазмаси залларида фаолият юритди. Ҳукуматнинг 2007 йил 6 июлдаги фармойишига асосан эса музейнинг янги экспозициясини яратиш ишлари амалга оширилиб, 2010 йил «18 май – Халқаро музейлар куни»да Ўзбекистон Давлат табиат музейи янги бинода ўз фаолиятини бошлади.
Шундан сўнг музейда илмий ходимларнинг илмий изланишлари натижасида мавзули-экспозицион режалар ишлаб чиқилди ва шу асосда «Сайёраларнинг пайдо бўлиши», «Ерда ҳаётнинг ривож­ланиши», «Антропология ва палеонтология бўлими», «Умумий биология», «Генетика ва селекция», «Ўзбекистон қишлоқ хўжалигида пахтачилик ва дон экинлари», «Экология» экспозицион заллари ва диорамалари яратилди. 2014 йилда музейга ташриф буюрувчиларнинг сони ошганлиги натижасида янги яратилган мавзули-экспозицион режа асосида музей ходимлари томонидан янги «Фойдали қазилмалар», «Ўзбекистоннинг чўл ҳудудлари», «Ноёб ҳайвонлар» экспозицион заллари, 2015 йилда «Ёнғоқзор», «Тўқайзор» диорамалари ва «Ўзбекистон Республикаси «Қизил китоби»га киритилган ҳайвонлар» биогуруҳи экспозицион зали, кейинчалик эса музейнинг иккинчи қаватида Ўзбекистон Республикаси мус­тақиллигига бағишлаб «Мустақил Ўзбекистон», «Ўзбекистон қўриқхоналари ва миллий боғлар» ҳамда «Ҳашаротлар экспозицияси» экспозицион заллари очилди.
Музей ривожланиш тарихи давомида бой фонд захираси шаклланди. Олимларнинг фикрича, йиғилган ноёб ҳашаротлар коллекцияси, табиатда йўқ бўлиб кетаётган флора ва фауна намуналари музей фондида сақланиб келинаётгани – халқимизнинг бойлигидир ва бу коллекцияларни авайлаб-асраб, келажак авлодга етказиш музейнинг энг муҳим вазифаларидан биридир.
Энтомология фанига тааллуқли экспонатлар захирасини тўплаш ишлари музей ташкил этилганидан буён амалга ошириб келинади. Музей энтомологик коллекцияларини турли йилларда олимлар томонидан Тянь-Шан, Каржантов, Қизилқум чўллари, Сирдарё тўқайларидан йиғиб келтирилган ранг-баранг ҳашаротлар ташкил қилади.
Музей зоология фонди ўз ичига турли ҳайвонларнинг мингдан ортиқ тулумлари, тухумлари коллекциясини қамраб олган бўлиб, жами 4 мингга яқин намуналар сақлаб келинмоқда. Геология фондида 2 мингга яқин минерал ва фойдали қазилмаларнинг намуналари мавжуд.
Ўтган йилларда «Тувалоқлар» диорамаси, «Фойдали қазилмалар» ва «Ўзбекистон йиртқич қушлари», «Тарихий геология» экспозициялари такомиллаштирилиб, янгиланди.
Музей томонидан 2018-2019 йилларда 5-15 ёшгача бўлган болалар ўртасида бир неча бор турли экологик мавзулар бўйича ижодий ишлар танловлари эълон қилиниб, ёшларнинг 350 дан ортиқ ижодий ишлари намуналари қабул қилинди ва кўргазмалар ташкил этилди. Ўтган йили реэкспозиция ишлари давом эттирилиб, болажонларимиз учун махсус «Эртаклар оламига саёҳат» мини-музей экспозицияси яратилди.
Маҳаллий ва хорижий ташриф буюрувчиларга музей томонидан хизматларни кенгайтириш мақсадида, 2018 йил ҳар бир экспонатга лотин алифбосидаги ўзбек тилида ва инглиз, рус тилларида этикеткалар яратилди. Эндиликда QR-код кўринишда маълумот-этикеткалари яратиш ишлари олиб борилмоқда. Натижада хорижий меҳмонлар мобиль телефон QR-код сканер иловасидан фойдаланган ҳолда музейнинг ҳар бир экспонати ҳақида ўзбек, инглиз, рус тилларида маълумотлар олиш имконига эга бўлади.
Музей ходимлари томонидан реэкспозиция ишлари давом эттирилиб, навбатдаги музей экспозицияларини мавзули-экспозицион режалари ва концепциялари устида иш олиб борилмоқда.

Муқаддас РИХСИЕВА,
 Ўзбекистон Давлат 
табиат музейи кўргазмалар бўлими илмий ходими




Ўхшаш мақолалар

«Табиий»  деган ёрлиқ  остидаги катта  хавф

«Табиий» деган ёрлиқ остидаги катта хавф

🕔13:25, 20.07.2026 ✔69

Ўзбекистон Экологик партияси органик маҳсулотлар етиштириш, халқимиз эҳтиёжини экологик тоза маҳсулотлар ҳисобига қоплаш масаласи учун доимий курашиб келмоқда.

Батафсил
Руҳий соғлом жамият қуришда  биз нимани  бой беряпмиз?

Руҳий соғлом жамият қуришда биз нимани бой беряпмиз?

🕔15:39, 09.07.2026 ✔176

Бугун тезкор технологиялар, сунъий интеллект ва глобаллашув асрида яшаяпмиз. Ҳар бир ота-она фарзандининг энг яхши мактабларда ўқишини, бир нечта хорижий тилларни мукаммал билишини, замонавий касбларни эгаллашини хоҳлайди.

Батафсил
Халқаро аҳоли куни:  инсон қадри ва барқарор  тараққиёт пойдевори

Халқаро аҳоли куни: инсон қадри ва барқарор тараққиёт пойдевори

🕔15:35, 09.07.2026 ✔187

Ҳар йили 11 июль санаси бутун дунёда Халқаро аҳоли куни сифатида кенг нишонланади. Бу сана аҳоли сонининг ўсиши, инсон саломатлиги, оила фаровонлиги, хотин-қизлар ҳуқуқларини таъминлаш ва барқарор тараққиёт масалаларига жамоатчилик эътиборини қаратишда муҳим аҳамият касб этади.

Батафсил
Ҳаммасино кўриш

Сонларни танлаш

Пайшанба, 30-Декабр  
52 51 50 49 48 47 46
45 44 43 42 41 40 39
38 37 36 35 34 33 32
31 30 29 28 27 26 25
24 23 22 21 19 18 17
16 15 14 11 10 9 8
7 6 5 4 3 2 1

Ҳаммасини кўриш 

Кўп ўқилганлар

  • «Табиий»  деган ёрлиқ  остидаги катта  хавф

    «Табиий» деган ёрлиқ остидаги катта хавф

    Ўзбекистон Экологик партияси органик маҳсулотлар етиштириш, халқимиз эҳтиёжини экологик тоза маҳсулотлар ҳисобига қоплаш масаласи учун доимий курашиб келмоқда.

    ✔ 69    🕔 13:25, 20.07.2026
  • Руҳий соғлом жамият қуришда  биз нимани  бой беряпмиз?

    Руҳий соғлом жамият қуришда биз нимани бой беряпмиз?

    Бугун тезкор технологиялар, сунъий интеллект ва глобаллашув асрида яшаяпмиз. Ҳар бир ота-она фарзандининг энг яхши мактабларда ўқишини, бир нечта хорижий тилларни мукаммал билишини, замонавий касбларни эгаллашини хоҳлайди.

    ✔ 176    🕔 15:39, 09.07.2026
  • Халқаро аҳоли куни:  инсон қадри ва барқарор  тараққиёт пойдевори

    Халқаро аҳоли куни: инсон қадри ва барқарор тараққиёт пойдевори

    Ҳар йили 11 июль санаси бутун дунёда Халқаро аҳоли куни сифатида кенг нишонланади. Бу сана аҳоли сонининг ўсиши, инсон саломатлиги, оила фаровонлиги, хотин-қизлар ҳуқуқларини таъминлаш ва барқарор тараққиёт масалаларига жамоатчилик эътиборини қаратишда муҳим аҳамият касб этади.

    ✔ 187    🕔 15:35, 09.07.2026
  • Қоғоз саноати –  инсоният  олдидаги мураккаб  вазият

    Қоғоз саноати – инсоният олдидаги мураккаб вазият

    Бугун табиий неъматлардан унумли фойдаланиш энг муҳим ва долзарб масала бўлиб турибди. Баъзи ҳолларда табиий ашёлар ўрнида ишлатилувчи сунъий муқобиллар яратиш ҳам кенг тарғиб этилмоқда.

    ✔ 272    🕔 11:24, 30.06.2026
  • Темир йўл хизмати:  Йўловчилар эътирозларига вазирнинг эътибори қаратилди

    Темир йўл хизмати: Йўловчилар эътирозларига вазирнинг эътибори қаратилди

    Темир йўл транспорти соҳасида рақамлаштириш ва янги йўналишлар қурилиши борасида ижобий кўрсаткичлар кўзга ташланаётган бўлса-да, тизимнинг ички ҳолати, хизмат кўрсатиш сифати ва оддий йўловчилар учун яратилган шароитлар жиддий ислоҳотларга муҳтожлигини кўрсатмоқда.

    ✔ 474    🕔 15:04, 11.06.2026
Ҳаммасини кўриш 

Фойдали манбаалар