Пайшанба
23-Июл 2026
Олимлар иқлим ўзгариши кун узунлигини қандай ўзгартираётганини аниқлашди.
Глобал исиш натижасида юзага келган қутб музликларининг эриши Ернинг айланиш тезлигини ўзгартириб, кун узунлигини оширмоқда. Бу ҳақда СNNдан иқтибос келтирган ҳолда АҚШнинг Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) илмий журналида айтилмоқда.
Олимлар тушунтиришича, куннинг узайиши унчалик ҳам сезиларли эмас – кунига бир неча миллисекунд. Бироқ, уларнинг таъкидлашича, бугунги юқори технологияли дунёда улар одамлар таянадиган ҳисоблаш тизимларига, жумладан, GPSга муҳим таъсир кўрсатмоқда.
СNN берган маълумотларга кўра, бундай ўзгаришлар инсоннинг табиатга улкан таъсирини ифодалайди. НАСА Илмий-тадқиқотлар маркази геофизик мутахассиси ва ҳисобот муаллифи Сурендра Адҳикари буни «давом этаётган иқлим ўзгаришининг жиддийлигидан далолат» деб атади.
Мутахассислар 1900 йилдан 2100 йилгача бўлган 200 йиллик даврни таҳлил қилиб, шундай хулосага келишди. Улар иқлим ўзгариши ўтмишда кун узунлигига қандай таъсир қилганини тушуниш ва келажакда унинг ролини башорат қилиш учун кузатув маълумотлари ва иқлим моделларидан фойдалангани айтилган.
«Агар сайёрани иситувчи ифлосланиш ўсишда давом этса, океанлар исиши ва Гренландия ва Антарктидада муз йўқотилиши тезлашса, ўзгариш тезлиги ҳам кескин ошади», – дейилади ҳисоботда.
Олимларнинг огоҳлантиришича, агар дунё углеводород эмиссияси ва иқлим ўзгаришларини жиловлай олмаса, асрнинг охирига келиб кун узунлиги 2,62 миллисекундга ортиб, Ойнинг табиий таъсиридан ошиб кетиши мумкин.
Бу ўзгаришлар инсон саломатлигига ҳам таъсир ўтказмай қолмайди.
Март ойида «The Lancet» илмий журналида иқлим ўзгариши ва глобал исиш туфайли неврологик ва психиатрик касалликлар, жумладан деманс, депрессия ва инсульт кучайиши мумкинлиги ҳақида мақола чоп этилган эди.
Тадқиқотчилар 2050 йилга бориб дунёда 50 ёшгача бўлган неврологик касалликларга чалинганлар сони сезиларли даражада ошиши мумкинлигидан хавотирда. Бу инсон миясининг иқлим ўзгариши ва ифлосланиш каби турли стресс омилларига тобора кўпроқ дучор бўлиши билан боғлиқдир.
Камолиддин РЎЗИМАТОВ
Бугунги суҳбатдошимиз – шифокорликдан парламентгача бўлган фаолият йўлини босиб ўтган, Ўзбекистон Экологик партиясидан Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати Ноиба ИНОЯТОВА.
Батафсил
«Oila va TABIAT» газетасининг 2026 йил 9 июлдаги 28-сонида «Чирчиқ ва Қорадарёдан тутиладиган балиқларда микропластик аниқланди» сарлавҳаси остида долзарб мақола чоп этилди.
Батафсил
Германияда яшил сиёсат ғояларига алоҳида урғу берадиган «Яшиллар» партияси 1980 йил январдан буён фаолият юритиб келади.
Батафсил
Бугунги суҳбатдошимиз – шифокорликдан парламентгача бўлган фаолият йўлини босиб ўтган, Ўзбекистон Экологик партиясидан Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати Ноиба ИНОЯТОВА.
«Oila va TABIAT» газетасининг 2026 йил 9 июлдаги 28-сонида «Чирчиқ ва Қорадарёдан тутиладиган балиқларда микропластик аниқланди» сарлавҳаси остида долзарб мақола чоп этилди.
Германияда яшил сиёсат ғояларига алоҳида урғу берадиган «Яшиллар» партияси 1980 йил январдан буён фаолият юритиб келади.
Экологик маданиятни юксалтириш, ёшларнинг ижтимоий-сиёсий фаоллигини кучайтириш учун уларнинг ташаббуслари ва инновацион ғояларини қўллаб-қувватлаш бугунги рақамли дунёнинг асосий талабидир.
Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси аномал иссиқда дарахтларни қуриб қолишдан асраш чораларини кўришга чақирмоқда. Вазирлик аномал иссиқ ҳаво инсонлар билан бир қаторда мамлакатдаги яшил ҳудудлар, дарахтлар, буталар ва ҳайвонот дунёси учун ҳам жиддий хавф туғдиришини билдирди.
