Афғон шамолини жиловлаш мумкинми?
Юртимизда ажабтовур табиат ҳодисалари бор. «Бекобод шамоли», «Қўқон шамоли», «Устюрт тўзони», «афғон шамоли» каби атамалар бежиз пайдо бўлмаган, албатта.
БатафсилКўп ҳолларда қуёш панеллари ўрнатилиши табиат учун хавф деб қаралади, гўёки улар ўсимликлар ўсишини тўсади, ҳайвонлар яшайдиган жойни қисқартиради. Аммо Нидерландияда ўтказилган янги тадқиқот бу фикрни қисман инкор қилди. Яъни айрим ҳолларда қуёш электр станциялари аксинча, биологик хилма-хилликка ижобий таъсир кўрсатиши мумкинлиги аниқланган.
Олимларнинг тадқиқотига кўра, қишлоқ хўжалигида интенсив фойдаланиладиган майдонларда, яъни тез-тез ўриладиган, ўғит сепиладиган ва ҳайвонлар боқиладиган жойларда табиий ҳаёт учун имкониятлар жуда кам бўлади. Аммо ўша ерда қуёш панеллари пайдо бўлса, вазият ўзгаради. Панеллар сояси, ўтнинг секинроқ ўсиши ва ернинг камроқ ишланиши натижасида ярим табиий яйловга ўхшаш муҳит шаклланади.
Тадқиқотчилар 15 та қуёш электр станциясининг ўсимлик ва умуртқасиз ҳайвонлар дунёсига оид ҳолатни, уларнинг яқинидаги оддий яйловлар билан солиштиришди. Натижалар қуйидагича бўлди:
– қуёш панеллари ўрнатилган майдонларда ўсимлик турлари сони кўпроқ;
– асаларилар ва бошқа чанглайдиган ҳашаротлар сони ҳам юқори;
– капалаклар сони эса унча фарқ қилмаган.
Қолаверса, ер остидаги майда жонзотлар (қуртлар, қўнғизлар, чумолилар) сони бир оз камроқ бўлса ҳам, турлар хилма-хиллиги юқори бўлган.
Бундан кўриниб турибдики, қуёш панеллари остидаги ҳудудлар айрим ҳолларда энергия манбаи бўлиши билан бир қаторда, табиат учун ҳам фойдали яшаш жойига айланиши мумкин. Албатта, бундай ижобий таъсир автоматик тарзда юз бермайди, бу, аввало, лойиҳа қандай ташкил этилишига боғлиқ.
Мутахассисларнинг фикрича, агар қуёш станциялари лойиҳаланаётганда панеллар оралиғи, ўтларни ўриш тартиби, тупроқ ҳолати ва атроф ландшафти тўғри ҳисобга олинса, бундай объектлар энергия ишлаб чиқариш билан бирга экологик тизимни қўллаб-қувватловчи муҳит бўлиши мумкин.
Илмий натижалар шуни кўрсатмоқдаки, қуёш энергияси фақат электр ишлаб чиқариш воситаси эмас, балки тўғри ёндашув билан биологик хилма-хилликни сақлашга ёрдам берувчи омил ҳам бўла олади.
Юртимизда ажабтовур табиат ҳодисалари бор. «Бекобод шамоли», «Қўқон шамоли», «Устюрт тўзони», «афғон шамоли» каби атамалар бежиз пайдо бўлмаган, албатта.
БатафсилТуризм бугун кўплаб мамлакатлар иқтисодиётининг локомотивига айланмоқда. Сўнгги йилларда Ўзбекистон учун ҳам бу соҳа иқтисодий диверсификация ва валюта тушумини оширишнинг асосий устунларидан бири сифатида кўриляпти.
БатафсилБугун пластик маҳсулотлар турмуш тарзимизда шунчалик кенг ўрин олганки, усиз кундалик ҳаётни тасаввур қилиш ҳам қийин. Пластик буюмлар инсониятга қанчалик қулайлик яратаётган бўлса-да, улардан ҳосил бўлаётган чиқиндилар табиат олдида шунчалик оғир муаммога айланмоқда.
Батафсил