Шаҳар кўчаларидаги катта ва соя берадиган дарахтлар нафақат шаҳарни чиройли қилиб туради, балки улар инсон саломатлиги ва ҳатто ҳаёти учун ҳам муҳим омил бўлиши мумкин.

АҚШдаги Northwestern University олимлари Чикаго шаҳридаги дарахтлар қопламини 11 йил давомида кузатиб, бу маълумотларни тахминан 220 мингта ўлим ҳолати билан таққослашди. Натижа эътиборга лойиқ: дарахтлар тожи ва яшил қоплам камайган ҳудудларда одамларнинг ўлими кўрсаткичи юқорироқ бўлган. Бу боғлиқлик, айниқса, ёз фаслида яққол намоён бўлган.

Кимлар кўпроқ зарар кўрган?

Тадқиқотда дарахтлар қопламининг камайиши билан ўлим ўртасидаги боғлиқлик айниқса қуйидаги гуруҳларда кучлироқ кузатилган:

– юрак-қон томир касалликлари бўлган одамлар;

– ўпка ва нафас йўллари касалликлари бўлганлар;

– руҳий саломатлик билан боғлиқ муаммолари бўлган инсонлар.

Иссиқ ҳаво организмга қўшимча юклама беради. Айниқса юрак ва ўпка касалликлари бўлган одамлар бундай шароитга сезгирроқ бўлиши мумкин.

Дарахтлар қоплами бир фоиз камайса...

Тадқиқот моделида дарахт тожлари майдонининг ҳар бир фоизга камайиши ўлим кўрсаткичининг тахминан 10 фоизга ошиши билан боғлиқ бўлган.

Олимлар моделлаштиришига кўра, дарахтлар майдонининг ҳар йили 0,03% га кўпайиши – тахминан 14 мингта кўчат экишга тенг ҳажм – йилига тахминан 105 та ўлим ҳолатининг олдини олиши мумкин эди.

Бу тадқиқот шаҳар инфратузилмаси ҳақидаги қарашларимизни ўзгартириши мумкин.

Дарахтни фақат кўкаламзорлаштириш ёки эстетика нуқтаи назаридан эмас, балки жамоат саломатлигини муҳофаза қилувчи табиий инфратузилма сифатида ҳам қараш мумкин. Айниқса иқлим исиши ва шаҳарларда иссиқлик тўлқинлари кўпайиб бораётган бир пайтда катта дарахтларни сақлаб қолиш тобора муҳим аҳамият касб этмоқда.