Чоршанба
07-Январ 2026
Мамлакатимизда жорий йилнинг июнь-июль ойларида учта веб-платформа ва бир нечта ижтимоий тармоқ ўрганилганда 17 турдаги – жами 1300 дан ортиқ ҳайвонлар таклиф қилинган 544 та онлайн эълон қайд этилган.
Шунингдек, Тошкентдаги иккита «қуш бозори» ва тўққизта ҳайвон дўкони мониторинги чоғида 7 та асосий турга мансуб 659 та ҳайвон аниқланди. Бу турларга қушлар, судралувчилар ва сутэмизувчилар киради.
Ҳайвонларнинг ноқонуний савдоси ва ёввойи ҳайвонларни ноқонуний тарзда уйда тутқунликда сақлаш билан боғлиқ аянчли ҳолатлар йилдан-йилга кўпайиб бормоқда. Ҳатто бу муаммо ҳар бир мамлакат ҳудудидан ташқарига чиқиб, ҳайвонларнинг ноқонуний савдо-сотиғи халқаро даражага чиқмоқда. Турли экзотик ҳайвонларни чегарадан яширинча олиб ўтиш ва уни турли платформа ёки бозорлар орқали пуллашга уринишлар афсуски ҳали барҳам топмаяпти.
Яқинда Ўзбекистон Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги томонидан Марказий Осиёда экзотик ҳайвонларнинг ноқонуний савдосига бағишлаб ўтказилган давра суҳбатида ҳам мавжуд муаммолар ва қонунчиликдаги бўшлиқлар атрофлича таҳлил этилди. Иштирокчилар томонидан мазкур йўналишда Ўзбекистон ҳамда Қирғиз Республикасида ўтказилган тадқиқотларнинг дастлабки натижалари муҳокама қилинди.
Мутахассисларнинг қайд этишича, минтақадаги экзотик ҳайвонларни сақлаш, кўпайтириш ва уларнинг савдоси билан боғлиқ вазият ҳамон мураккаблигича қолмоқда. Онлайн савдо платформалари ва бозорларда олиб борилган дала тадқиқотларидаги дастлабки натижалар ҳам буни тасдиқлаб турибди.
Бозорларни таҳлил қилиш шуни кўрсатдики, Тошкентда «Қорақамиш» ва «Янгиобод» бозорлари савдонинг асосий марказлари бўлиб қолмоқда. 2024-2025 йилларда бу бозорларда 10 турдаги 2800 дан ортиқ ҳайвон кузатилган. Улар орасида энг кўп учрайдиганлари – сайроқи қушлар ва Марказий Осиё тошбақалари бўлиб, йирик экзотик тўтиқушлар ва судралувчилар эса кўпроқ махсус ҳайвон дўконларида учрайди. Умуман олганда, бир йил давомида олиб борилган мониторинг давомида 164 турдаги ҳайвон қайд этилган, уларнинг аксарияти маҳаллий фаунага тегишлидир.
ТРАФФИC ташкилотининг Марказий Осиё бўйича дастур менежери Бакйтбек Токубек ўғли қуйидагиларни таъкидлади:
«Биз Марказий Осиёдаги экзотик ҳайвонлар савдоси бўйича икки йиллик «Exotic Pet Trades in Central Asia» лойиҳасини амалга оширдик. Бу лойиҳа доирасида Ўзбекистон, Қирғиз Республикаси ва Қозоғистондаги бозорларни онлайн ва жойида ўрганиб чиқдик. 2024-2025 йилларда бизнинг мутахассислар Тошкент, Ўш, Бишкек ва бошқа шаҳарлардаги бозорларда бўлишди. Биз кўрдикки, экзотик ҳайвонлар – қушлардан тортиб судралувчилар ва сутэмизувчиларгача – фаол тарзда онлайн ва офлайн сотилмоқда, баъзи битимлар эса ноқонуний тарзда амалга оширилмоқда. Октябрь ойида ушбу тадқиқот бўйича тўлиқ ҳисобот эълон қилинади, у жамоатчиликка очиқ бўлади ҳамда Марказий Осиё ҳукуматларига ёввойи ҳайвонларнинг ноқонуний савдосига қарши курашни кучайтириш учун тақдим этилади».
Мутахассисларнинг таъкидлашича, минтақада экзотик ҳайвонларни хусусий коллекцияларда сақлаш тобора оммалашмоқда. Масалан, шер, йўлбарс, леопард, Нил тимсоҳи ва йирик тўтиқушлар нафақат савдо объекти, балки уларни сотиб олганлар учун обрў тимсолига айланмоқда.
Ҳозирги қонунчиликда хусусий питомниклар фаолияти етарли даражада тартибга солинмагани ҳам экзотик ҳайвонларнинг ноқонуний савдоси авж олишига сабаб бўляпти. Оқибатда бундай ҳолатлар биохилма-хилликни муҳофаза қилиш борасида хавф туғдирмоқда. Бундай ҳолатларга барҳам бериш учун эса давлатлараро ҳамкорликни кучайтириш, мониторинг тизимларини ривожлантириш ва аҳолини ноқонуний ёввойи ҳайвонлар савдосининг оқибатлари ҳақида хабардор этиш даражасини ошириш талаб этилади.
Экология вазирлиги
матбуот хизмати
Кейинги йилларда мамлакатимиз бўйлаб бунёдкорлик ишлари жадаллик билан олиб борилмоқда. Шаҳар ва туман марказларида тураржой, корхона, ташкилотларнинг осмонўпар бинолари қад ростламоқда. Уларнинг кўпчилиги мавжуд тартиб-қоида ва меъёрий талаблар асосида барпо қилинаётган бўлса, айримларида эса бунинг аксини кўриш мумкин.
Батафсил
Жойларда аҳоли ҳаёти, кундалик муаммолар ва мавжуд имкониятларни чуқур ўрганмасдан туриб, аниқ ечим ва самарали қарор қабул қилиш мушкул. Шу маънода, депутатлар ва партиямиз томонидан ҳудудларда олиб борилаётган ўрганишлар жамият билан очиқ мулоқотни мустаҳкамлаш, аҳоли манфаатларини таъминлашга қаратилган муҳим амалиёт ҳисобланади.
Батафсил
Ҳудудларда халқ билан мулоқот – амалий натижаларга йўл. Аҳоли билан бевосита мулоқот қилиш, уларнинг турмуш тарзи, меҳнат фаолияти ва кундалик муаммоларини жойида ўрганиш давлатимиз сиёсатининг муҳим йўналишларидан бири ҳисобланади.
Батафсил
Кейинги йилларда мамлакатимиз бўйлаб бунёдкорлик ишлари жадаллик билан олиб борилмоқда. Шаҳар ва туман марказларида тураржой, корхона, ташкилотларнинг осмонўпар бинолари қад ростламоқда. Уларнинг кўпчилиги мавжуд тартиб-қоида ва меъёрий талаблар асосида барпо қилинаётган бўлса, айримларида эса бунинг аксини кўриш мумкин.
Жойларда аҳоли ҳаёти, кундалик муаммолар ва мавжуд имкониятларни чуқур ўрганмасдан туриб, аниқ ечим ва самарали қарор қабул қилиш мушкул. Шу маънода, депутатлар ва партиямиз томонидан ҳудудларда олиб борилаётган ўрганишлар жамият билан очиқ мулоқотни мустаҳкамлаш, аҳоли манфаатларини таъминлашга қаратилган муҳим амалиёт ҳисобланади.
Ҳудудларда халқ билан мулоқот – амалий натижаларга йўл. Аҳоли билан бевосита мулоқот қилиш, уларнинг турмуш тарзи, меҳнат фаолияти ва кундалик муаммоларини жойида ўрганиш давлатимиз сиёсатининг муҳим йўналишларидан бири ҳисобланади.
Қорақалпоғистонда саксондан ортиқ миллат ва элатлар дўст-иноқликда яшаб келади. Уларнинг орасида корейслар ҳам кўп. Эътиборли жиҳати шундаки, Ўзбекистон Экологик партияси сафида ҳам турли миллат вакиллари кўпчиликни ташкил қилади.
Мамлакатимиздаги иссиқлик электр станцияларида экологик барқарорликни таъминлаш, атроф-муҳитга салбий таъсирни камайтириш ва ишлаб чиқариш жараёнларини замонавий экологик талабларга мослаштиришга алоҳида эътибор қаратилмоқда.
