Чоршанба
15-Апрел 2026
Экологик маданият инсонлар онгида шаклланиб бормас, маданиятининг ажралмас қисмига айланмас экан, атрофимизда табиатга нисбатан бунёдкорлик эмас, вайронкорлик авж олаверади. Бу аслида барчамизга аён, аммо тан олишни истамаётган ҳақиқат.
Ҳароратли ёз оқшомларида она табиатнинг фусункор қиёфаси янада ёрқин тус олади. Бундай пайтларда тоғ ва адирлар маликаси – лаванда қийғос гуллаб, бинафшаранг тўлқинлар мавжланаётгандек тасаввур уйғотади.
Кеча интернетда бир маълумотга кўзим тушди. Дунёдаги ҳар олтинчи ўлимнинг сабаби сифатида экологик муаммолар ва атроф муҳит ифлосланиши кўрсатилмоқда. Дунё олимларининг бу ҳисоб-китоби бугун ҳар бир мамлакат, ҳар бир инсон учун жиддий огоҳлик қўнғироғи бўлиши керак.
Ер юзидаги биологик хилма-хиллик тирик мавжудот яшаши учун энг муҳим омиллардан ҳисобланади. Ўсимлик ва ҳайвонот дунёсисиз инсон ҳаётини тасаввур қилиб бўлмайди.
(Бошланиши ўтган сонда)
Устюрт бўйлаб уюштирилган саёҳатимиз шу зайлда давом этарди. Қум бўронлари, ботқоқликлар, чек-чегарасиз тақир майдонлардан ўтиб борардик.
Самарқанд вилоятида экология соҳасидаги қонун ҳужжатлари ижросини таъминлаш, ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш юзасидан олиб борилаётган ўрганишлар давомида давлат экологик экспертизаси хулосаларида белгиланган талабларга риоя этилиши, атроф муҳитни муҳофаза қилиш ва табиий ресурслардан оқилона фойдаланилиши масалаларига алоҳида эътибор берилмоқда.
Сиз агар хорижий давлатларга тез-тез бориб турсангиз, шаҳарда одамларнинг қўлларида катта халталар билан югуриб, биратўла чиқинди йиғиб кетаётганини кўрган бўлишингиз керак. Булар плоггерлар. Улар спортни тозалаш билан бирлаштириб, ҳам ўз соғликлари учун, ҳам теварак атроф «саломатлиги» учун курашишади.
Тўрт тарафингиз бийдек чўл, саҳро, замонавий ҳаёт белгиларидан асар йўқ. Уфққа қараб кетаверасиз. Узоқдан жайрон ва қулонлар югуриб ўтади. Йўл четида тошбақалар вазмин одимлайди. Манзил узоқ. Юраверасиз, юраверасиз. Бирдан олдингизда мўъжиза – буткул бошқача, фавқулодда гўзал манзара намоён бўлади… Поёни кўринмас Устюрт бизни ана шундай кутилмаган манзиллари ила қарши олди.
Сайёранинг аксарият минтақаларида бўлгани каби Ўзбекистон ҳудудида ҳам глобал исиш тенденцияси ошиб бормоқда. Бу ҳақида “Ўзгидромет” маълум қилди.
Яқин кунларда Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутатлари томонидан «Географик объектларнинг номлари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикасининг Қонунига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги қонун лойиҳаси кўриб чиқилади.
Улар дарахтлардан кўпроқ кислород ишлаб чиқариши ростми?
«Табиат билан тил топиш, шунда ҳеч вақт камбағаллашмайсан. Сени одамларнинг фикр-мулоҳазалари эмас, табиат бадавлат қилади», – дейди юнон файласуфларидан бири.
Ёғингарчиликнинг тез-тез кузатилиши, иқлим ўзгаришлари ва бошқа кўплаб омиллар ўсимликлар танаси ва япроқларига таъсир қилади, ҳаётий жараёнларда ҳудди инсонлар каби турли касалликлардан, зарарли ҳашаротлардан азият чекишига сабаб бўлади.
Яқинда хонадонлардан бирида ноқонуний боқилаётган шернинг уч ёшли болага ҳужум қилиши ва уни ғажиб ташлашига бир баҳя қолгани жамоатчиликни ларзага солди.
Ислом ҳамкорлик ташкилоти таркибидаги муассасалардан бири – Таълим, фан ва маданият масалалари бўйича Халқаро ислом ташкилоти 2020 йилда Ўзбекистоннинг кўҳна ва боқий шаҳри –
Хориижий мамлакатларда кенг нишонланадиган, арчасиз ўтмайдиган «Рождество» 31 декабрь куни Янги йил байрамига уланиб кетади. Ҳар бир хонадон арча ясатади, чироқлар билан уйи атрофини безатади.
Латвиянинг Рига шаҳри марказида бутунлай қайта ишланадиган чиқиндилар – пластмасса, шиналар, электр чироқлардан ясалган ноодатий 9 метрлик арча ўрнатилди.
Жисми ва руҳи соғлом бўлган одамгина том маънода ўзини бахтли ҳис эта олади. Негаки, инсон учун энг катта бахт ва бойлик саломатлигидир.
Шаҳарларимиз жадал ривожланиб, янги бино ва иншоотлар кўпаяётган бир пайтда, табиат билан уйғунликни ва ҳаво мусаффолигини сақлаш эҳтиёжи ҳар қачонгидан ҳам ортиб бормоқда. Бундай шароитда бизга шунчаки манзарали кўчатлар эмас, балки шаҳарнинг нафас олишини таъминлайдиган чинакам «ўпка»лар керак.
Маълумки, дунё миқёсида энг долзарб экологик масалалардан бирига айланиб бораётган муаммо бу – чиқиндилар. Таҳлилларга кўра, сўнгги йилларда маиший ва саноат чиқиндиларининг йилдан-йилга ортаётгани ер юзидаги экологик барқарорликка салбий таъсир кўрсатмоқда.
Сурхондарё вилоятининг Сариосиё туманида жойлашган Сангардак шаршараси табиатнинг бетакрор мўъжизаларидан биридир. Тоғлар бағридан отилиб чиқаётган оппоқ сув оқими узоқдан ҳам шовуллаб эшитилади. Марвариддек гўё…
Шаҳарсозлик ва экологик мувозанат уйғунлиги — соғлом турмуш тарзининг гарови. Қўқон шаҳрининг «Райҳон» маҳалласида узоқ йиллар давомида эътибордан четда қолиб, ташландиқ ҳолга келган ҳудуднинг янги қиёфа касб этиши бу борадаги хайрли ишларнинг узвий давоми бўлди.
Бразилиянинг Кампу-Гранди шаҳрида бўлиб ўтаётган Ёввойи ҳайвонларнинг кўчиб юрувчи турларини сақлаш тўғрисидаги конвенциянинг 15-Конференцияси (CMS COP15) доирасида кўчиб юрувчи турлардан ноқонуний фойдаланишни камайтиришга қаратилган Глобал ташаббус (GTI) ишга туширилди.
