КЎНГИЛДАН ЧИҚҚАН ҲАДЯ
йўлдан оздириши ҳам, тўғри йўлга бошлаши ҳам мумкин
Ижтимоий тармоқлар ҳаётимизнинг бир бўлагига айланиб бўлди. Афсуски, уни назорат қилиш, фойдаланишни чеклаш билан иш битмайди. Шу боис, бу макон яхши-ёмон, керакли-кераксиз, фойдали-фойдасиз маълумотлар билан тўлиб боряпти. Тармоқлар акс-садоси расмий оммавий ахборот воситаларида, керак бўлса, хорижий матбуотда ҳам кўриниб турибди. Бир муддат олдин юртимиздаги таълим муассасаларида бўлаётган кўнгилсизликлар, ўқитувчи ва ўқувчининг тортишуви акс этган тасвирлар тарқалгани ва бу кўплаб фикр-мулоҳазаларга сабаб бўлгани ҳам бор гап.
Фуқароларнинг мурожаатлари билан ишлашга муносабат ўзгарганини барчамиз кўриб, ҳис қилиб турибмиз. Бошқача айтганда, кўп вақт ёпиқ турган, биров тақиллатса-да очилмаган эшиклар бугун очилди. Раҳбарлар аҳоли билан юзма-юз мулоқот қилиш, уларни эшитиш, дардларини тинглаб, унга даво топишни ўрганмоқда.
Бир аёлни биламан. Ўзининг наздидаги яхши келин излаб қарийб уч йилдан буён маҳаллама-маҳалла, шаҳарма-шаҳар кезади. Албатта, яхши қизлар кўп, жудаям кўп. Аммо у аёлнинг ўзига хос мезонлари бор. Ана шу «мезон»ларга мосини қидиради, излайди. Бу қандай мезонлар экан, дейсизми? Марҳамат, унда эшитинг.
Бозорларимизда дала-дўконлари ташкил этилгани айни муддао бўлди. Олибсотарларга ялиниб ўтирмай сабзи-пиёз дейсизми, картошка ёки карам дейсизми, тарозига торттириб, пулини тўлаб олиб кетаверасиз. Қўл ҳақи уриб қолса ҳам олибсотарларникидан анча арзон. Аммо, бу дала-дўконларида камчилик йўқ, дегани эмас.
Мени кўп йиллардан бери бир масала ўйлантиради. Кейинги йилларда олий ўқув юртларида таҳсил олаётган талаба қизларимиз 2-3-курсдаёқ турмушга узатилмоқда. Табиийки, бу уларнинг дарсга қатнашига, фанларни ўзлаштиришига салбий таъсир кўрсатади. Айниқса, уларнинг ҳомиладорлик даври ўқиш вақтига ёки диплом ёзиш даврига тўғри келиб қолса, нима бўлишини тасаввур қилинг. Бундай талабалар билмини баҳолашда ўқитувчи олдида жиддий муаммолар юзага келади, чунки мавжуд қоидаларга мувофиқ талабанинг ўзлаштириши босқичма-босқич амалга оширилиши шарт.
Каромат аянинг икки нафар ўғли бор. Каттаси Содиқ иккинчиси Ортиқ. Уларни едирди, ичирди ҳеч кимдан кам қилмай катта қилди... Умрнинг тез ўтишини қарангки, болалар кўз очиб юмгунча катта йигитлар бўлишди.
«Маҳаллага янги раис келибди! Беғамжон акани бошқа ишга олишибди!..» Бутун қишлоққа тарқалган шунга ўхшаш «хабар»ларни эшитар экан, Мўмина аянинг юрагида бир умид пайдо бўлди.
«Эшикдан йиғлаб кириб келган фарзандларим кўзидаги ёшни артишим учун кучли бўлишим керак эди...»
Президент афви эълон қилинган кундан бошқа кунларда ҳам қилмишидан чин дилдан пушаймон бўлган, тузалиш йўлига ўтган хотин-қизлар озодликка чиқарилмоқда. Ўзбекистон Республикаси Олий суди ва Ўзбекистон Хотин-қизлар қўмитаси ўртасида имзоланган ҳамкорлик меморандуми ҳам бекорга эмас ҳар ҳолда.
Ҳовлида яшайман. Маҳалладан ўтаётганимда кўча бошигача йўл-йўлакай тўкилган ўрикларнинг ер билан битта бўлиб ёпишиб ётгани дилимни хира қилади.
Баъзи ота-оналардан «Фарзандим айтганимни қилмаяпти, шунча берган тарбиямдан ҳеч наф кўрмаяпман...», каби шикоятларни бот-бот эшитамиз. Яна бошқалар эса боласига бир гапни кўп марта уқтирса ҳам қулоғига олмаётганидан, ҳатто талаб қилганининг аксини бажараётганидан ёзғириб қолишади. Бу ҳолат фарзанд вояга етгани, катта бўлгани сари ота-онани кўпроқ ташвишга сола бошлайди.
Биласизми, нега шундай? Муаммо аслида нимада?
Давлат статистика қўмитаси оила қурганларнинг қанча фоизи бузилаётгани ҳақидаги маълумотни ҳар йили эълон қилиб боради. Мутахассислар оила бузилишига олиб келаётган омилларни ўрганишмоқда. Гоҳида оила бузилишига ота-оналар, айниқса, қайноналар сабаб бўлаётгани ҳеч кимга сир эмас.
Хориижий мамлакатларда кенг нишонланадиган, арчасиз ўтмайдиган «Рождество» 31 декабрь куни Янги йил байрамига уланиб кетади. Ҳар бир хонадон арча ясатади, чироқлар билан уйи атрофини безатади.
Латвиянинг Рига шаҳри марказида бутунлай қайта ишланадиган чиқиндилар – пластмасса, шиналар, электр чироқлардан ясалган ноодатий 9 метрлик арча ўрнатилди.
Жисми ва руҳи соғлом бўлган одамгина том маънода ўзини бахтли ҳис эта олади. Негаки, инсон учун энг катта бахт ва бойлик саломатлигидир.