Бахт
Биз тўрт дугона эдик. Ёшликдан бир-биримизга тақлидан юрардик. Орзу-истакларимиз ҳам бир хил. Бир йўл тўрт кишини сиғдирмас экан. Дугоналарим ҳар бири ўз бахтига эришди. Мана, мен ҳам ўз бахтим қаршисида турибман...
Биз тўрт дугона эдик. Ёшликдан бир-биримизга тақлидан юрардик. Орзу-истакларимиз ҳам бир хил. Бир йўл тўрт кишини сиғдирмас экан. Дугоналарим ҳар бири ўз бахтига эришди. Мана, мен ҳам ўз бахтим қаршисида турибман...
Қизалоғининг йиғисидан Салима чўчиб уйғонди. Дарҳол чақалоққа кўкрак тутди. Лекин бола йиғидан тўхтамади. Унинг хархашасидан хавотирга тушган она дарров бешикнинг қўлбоғини бўшатди. Шунда кичкинтой тинчиди. Керишиб, қўлларини ўйната бошлади.
Аёл фермернинг ёлланма ишчиси эди. Пахта, картошка, пиёз, кунжут ўтоғида кунлик тўлов эвазига меҳнат қилар, оила шу пул билангина кун кўрарди. Эри ишсиз.
Суннат муаллим кенжа қизини узатяпти. Ким нима деса десин, тўй қилишни камбағалга чиқарган. Бой одам тўйида бир йилда, камбағал беш-ўн йилда топганини тўкиб-сочади. Шунгами, камбағалнинг тўйи тўйдай бўлади.
Ҳожар буви эшик тамбасини тушириб, ичкари уйга ўтди. Жойнамоз устида узоқ ўтирди. Юртга, хонадонига тинчлик, ён-атрофдагиларга меҳр-оқибат тилаб, дуога қўл очди. Ота-онасидан эрта етим қолган икки набира қизни узатгунча фоний дунёдан кўз юммаслигини сўраб, Яратганга илтижо қилди.
Бу воқеага бир неча йил бўлди. Афридий қабиласидан бўлган Тўмасхон моманд қабилалари яшайдиган тоғли вилоятдан қишлоғига ўтиб кетаётганди. Қўлида милтиғи бор, ҳеч нарсадан қўрқмасди.
Сарвар анча абжир чиқди. Кечагина ўқишни битирганди, бугун катта дўконнинг эгаси. Таниш-билишлар «Ҳа, барибир бувасининг тарбиясини олган-да, ишнинг кўзини билади. Салим отанинг ўгитлари беҳуда кетмади», дейишади.
Ниҳоят қабр устига сўнгги чим босилди. Мулла фотиҳа ўқишни бошлади. Қабристонга чўккан мискин сукунатни оят оҳангларигина бузарди. Фотиҳа тугаб, ҳамма ўрнидан туриб тарқалаётган пайтда Шерқул бобо марҳумнинг ўғлини тўхтатди:
Бугун ҳар йилгидай бутун дунё нигоҳи Швеция пойтахтига қаратилган. Сабаби, олимлару тадқиқотчилар, адабиётшунослару ўзини дунёда тинчликни сақлашга бағишлаган тиниб-тинчимас кишиларга нуфузли Нобель мукофоти эгалари маълум қилинди. Том маънодаги бу улкан мукофотни қўлга киритишни истамайдиган киши сайёрамизда топилмаса керак.
Ўша куни Лазиза мактабдан йиғлаб келди. Ойиси югуриб чиқиб, уни бағрига босди.
И Чол XУАН
Че Ок коллежни тугатгандан сўнг меҳрибонлик уйига ишга кирди. У ерда ота-онасиз болалар умид билан яшарди. Бир йил давомида улар билан яшаб, ота-она меҳри қанчалик муҳим эканини ҳис этди. Ўзиям болаларга қайноқ меҳр беришни истарди, албатта. Аммо Че Окнинг олдида тоғдек бир тўсиқ турарди: уларга муҳаббат улашаман деб, кўнглини оғритиб қўйишдан қўрқарди. Баъзан бу ердан жўнаб қолишни ҳам ўзича режалаштирар, аммо кўзлари мўлтираган болаларни ташлаб кетишга виждони йўл қўймасди.
Унча-мунча одам ўтавермайдиган, пахса девор, тупроқ кўчани тўлдириб ўйнаб юрган дугоналарим орасидан «Ҳой, қизим, бу ёққа кел-чи», деб бир нуроний мени имлади.
Ўзининг бежо овози билан юракларга ваҳима солган тез ёрдам машинаси кичкинагина ёғоч эшик ёнига келиб тўхтади. Латофат опанинг касали яна хуруж қилди.
«Ҳали ҳаёт чоғларида отамдан эшитганларимнинг айримларини ўз ҳолича, айнан қоҚозга тушириб қўйган эдим. Орадан анча ўтгач, ўқиб қарасам, бу ёзувлар кўзимга тўтиёдек кўринди».
Ташвишларга тўла ҳаёт одамни чарчатади. Киши баъзида дам олгиси келиб, тоғ бағригами, дарё бўйигами чиқишни истаб қолади. Ўзи охирги пайтларда иш билан бўлиб, оиламга тузукроқ вақт ажратолмай қолдим. Кўз олдимга фарзандларимни келтирдим ва ўзимдан, эътиборсизлигимдан бироз хижолат тортиб қолдим.
Хориижий мамлакатларда кенг нишонланадиган, арчасиз ўтмайдиган «Рождество» 31 декабрь куни Янги йил байрамига уланиб кетади. Ҳар бир хонадон арча ясатади, чироқлар билан уйи атрофини безатади.
Латвиянинг Рига шаҳри марказида бутунлай қайта ишланадиган чиқиндилар – пластмасса, шиналар, электр чироқлардан ясалган ноодатий 9 метрлик арча ўрнатилди.
Жисми ва руҳи соғлом бўлган одамгина том маънода ўзини бахтли ҳис эта олади. Негаки, инсон учун энг катта бахт ва бойлик саломатлигидир.