Пайшанба
23-Июл 2026
Эгаси йўқ чиқинди...
Охирги пайтларда маҳаллалардан чиқиндилар ўз вақтида олиб кетилмаётгани ёки корхоналарда ишлаб чиқариш қонун-қоидаларига амал қилинмаётгани сабаб бадбўй ҳид тарқалаётгани борасида Ўзбекистон Экологик партияси депутатларига мурожаатлар сони кўпаймоқда.
«Ҳар кимки ҳаётдан олмаса таълим, унга ўргатолмас ҳеч бир муаллим» деган ҳикматни ёшлигимиздан бот-бот эшитганмиз. Аммо дарахт кушандаларига ҳаёт ҳам, жорий қилинган жарималар ҳам, мораторий ҳам «сабоқ» бўлмаяпти.
Ҳар куни такрорланган нарса барибир бир кун онг остига жойлашиб, ўз мевасини беради.
Сўнгги вақтларда ҳар бир туп дарахтни асраб-авайлашга, дарахтларга етказилаётган зарарли таъсирларни имкон қадар тезроқ бартараф этишга астойдил ҳаракат қилинмоқда.
Дунё миқёсида ҳеч қандай чора кўрилмаса 2040 йилга бориб инсоният томонидан дарё ва денгизларга, умуман сув ва тупроққа улоқтирилаётган пластик чиқиндилар 1 миллиард 300 миллион тоннага етади.
Давлат экология қўмитаси мутасаддилари бугунги муаммолар, атроф-муҳит муҳофазаси учун сарфланаётган маблағлар ҳақида маълумот берди.
Дунё бўйича инсониятнинг ярмидан кўпи шаҳарларда яшашади. Эндиликда одамлар гавжум жойда сайр қилишга мажбурмиз. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти ҳар 10 кишидан 9 тасининг таҳликали равишда чангли ҳаводан нафас олишини аниқлаган.
Ҳовлимизда бир неча йиллик катта-катта дарахтлар кўп бўларди. Бобом бизни ёнига олиб «Бу дарахтларнинг умри оз қолди, менга ўхшаб қариб қолган.
Газетамизнинг 30 июль санасида чоп этилган сонида «Экин майдонлари ёқилиши экотизимга жиддий зарар» сарлавҳали мақола берилганди.
Бу муаммонинг охири борми, нега ҳамон тўхтамаяпти?
Ўзбекистон Энергетика вазирлиги қайта тикланувчи энергия манбалари лойиҳаларини ишлаб чиқишда нафақат электр станцияларини қуриш учун таклиф этилаётган объектлардаги, балки унинг атрофида 50 километр радиусдаги экологик вазиятни ўрганиш ва мониторинг қилишга ҳам устувор аҳамият қаратади.
Экологик маданият инсонлар онгида шаклланиб бормас, маданиятининг ажралмас қисмига айланмас экан, атрофимизда табиатга нисбатан бунёдкорлик эмас, вайронкорлик авж олаверади. Бу аслида барчамизга аён, аммо тан олишни истамаётган ҳақиқат.
Ҳароратли ёз оқшомларида она табиатнинг фусункор қиёфаси янада ёрқин тус олади. Бундай пайтларда тоғ ва адирлар маликаси – лаванда қийғос гуллаб, бинафшаранг тўлқинлар мавжланаётгандек тасаввур уйғотади.
Кеча интернетда бир маълумотга кўзим тушди. Дунёдаги ҳар олтинчи ўлимнинг сабаби сифатида экологик муаммолар ва атроф муҳит ифлосланиши кўрсатилмоқда. Дунё олимларининг бу ҳисоб-китоби бугун ҳар бир мамлакат, ҳар бир инсон учун жиддий огоҳлик қўнғироғи бўлиши керак.
Ер юзидаги биологик хилма-хиллик тирик мавжудот яшаши учун энг муҳим омиллардан ҳисобланади. Ўсимлик ва ҳайвонот дунёсисиз инсон ҳаётини тасаввур қилиб бўлмайди.
Хориижий мамлакатларда кенг нишонланадиган, арчасиз ўтмайдиган «Рождество» 31 декабрь куни Янги йил байрамига уланиб кетади. Ҳар бир хонадон арча ясатади, чироқлар билан уйи атрофини безатади.
Латвиянинг Рига шаҳри марказида бутунлай қайта ишланадиган чиқиндилар – пластмасса, шиналар, электр чироқлардан ясалган ноодатий 9 метрлик арча ўрнатилди.
Жисми ва руҳи соғлом бўлган одамгина том маънода ўзини бахтли ҳис эта олади. Негаки, инсон учун энг катта бахт ва бойлик саломатлигидир.
Табиат – инсонга мерос эмас, балки келажак авлодлардан олинган омонат. Шу боис биологик хилма-хилликни сақлаш, йўқолиб кетиш хавфи остида турган ҳайвонот турларини муҳофаза қилиш ҳар бир давлатнинг устувор вазифаларидан бири ҳисобланади.
Тошкент шаҳрида жамоат транспорти ҳаракатини яхшилаш, тирбандликларни камайтириш ва автобуслар ҳаракатини тезлаштириш мақсадида алоҳида BRT йўлакларининг ташкил этилгани муҳим ва ижобий қадам бўлди. Йўловчилар ҳам ушбу янгиликни илиқ кутиб олмоқда.
Тонг нафаси ҳали тоза бўлган паллада дарахтлар орасидан эсаётган майин шамол инсон қалбига таскин беради. Қушларнинг сайраши, мусаффо осмон остидаги осойишталик – ҳаётнинг энг буюк неъматларидан.
Ўзбекистон шароитида экологик вазият барқарорлигини таъминлашда яшил ресурслар ўзига хос салмоқли ўринга эга. Шу боис давлат ўрмон фондига кирмайдиган дарахт ва буталардан фойдаланиш масаласига ҳуқуқий жиҳатдан кенг эътибор берилмоқда.
Кўзларимни юмиб, хаёлан ортга – болалик йилларимга қайтаман. Сурхон воҳасининг қиру адирлари, тошдан тошга сакраб юрган қирғовуллар, шилдираб оқаётган зилол булоқлар. Ва улар орасида менга ҳамиша болалигимни эслатиб турадиган бир ҳид бор: кавракнинг ўзига хос ўткир ифори. Бу ҳид ҳозир ҳам хаёлларимда жонланганда, тоғ гулларининг иси билан аралашиб димоғимга урилади.
