Пайшанба
10-Сентябр 2026
МУҚАДДИМА
Ҳақиқий ёзувчи-шоирлар ҳақиқатни ёзишни хуш кўради. Дунёнинг қайси бир четидаги адолатсизлик уларга худди ўзининг уйида рўй бераётгандек туюлади. Қайдадир адолатнинг барқарорлиги ёки ғалабаси уларнинг руҳиятини кўтаради. Улар ҳар бир яхши одамнинг муваффақиятидан қувонади, одамларнинг муаммолари эса уларнинг ҳам дардига айланади.
Ҳаво – инсон ҳаёти учун энг муҳим неъматлардан бири. Бироқ биз унинг қадрини кўпинча муаммо пайдо бўлганда англаймиз. Сўнгги йилларда атмосфера ҳавосининг ифлосланиши нафақат экологлар ёки мутахассислар, балки ҳар бир фуқарони ташвишга солаётган жиддий масалага айланди.
Экологик барқарорликка эришиш фақатгина техник ечимлар ёки қонуний чекловлар эмас, балки биринчи навбатда инсон онгидаги муносабатнинг ўзгариши билан боғлиқ. Бу жараёнда жамиятнинг энг динамик қатлами бўлган ёшларнинг ўрни стратегик аҳамиятга эга.
Инсон қадрини улуғлаш, айниқса, умрининг ҳар бир йилини меҳнатга, Ватан равнақига ва оила мустаҳкамлигига бағишлаган кексаларимизни эъзозлаш – биз учун нафақат анъана, балки муқаддас бурч. Аср билан юзлашган инсонларнинг хотиралари эса тарихнинг тирик саҳифаларидир.
Сиёсий фаолиятда энг юксак мукофот бу халқнинг ишончи ва кўрсатилган хизматларнинг жамият томонидан эътироф этилишидир. Депутатлик масъулияти нафақат қонун ижодкорлиги, балки ҳудуднинг ижтимоий ва экологик қиёфасини ўзгартиришда шахсий намуна бўлишни англатади.
Табиатни муҳофаза қилиш фақатгина тарғибот-ташвиқот ишларидан иборат эмас. У қатъий назорат, тизимли ўрганиш ва аниқланган муаммоларни жойида ҳал этишни талаб қилади. Айниқса, чиқинди полигонларининг санитария ва экологик талабларга мувофиқлиги аҳоли саломатлигини белгиловчи асосий омиллардан биридир.
Биз экология деганда, одатда, кўз билан кўриш мумкин бўлган манзараларни – мўрилардан чиқаётган қора тутунни, дарёларга оқизилаётган кимёвий оқаваларни ёки йўл четида сочилиб ётган пластик идишларни тасаввур қиламиз. Аммо бугунги кунда инсоният янги, «кўринмас», лекин хавфи тобора ортиб бораётган глобал экологик таҳдид билан юзма-юз турибди. Бу – рақамли чиқиндилар.
Яқинда Янгиобод эски бозоридан кичкинагина қутича сотиб олдим. Кўринишидан совғалар учун тайёрланган, сомон ёки бошқа табиий материалдан тўқилган. Иш столимга олиб келиб қўйгандим, бир ҳамкасбимиз кўриб, канопдан тайёрланганини айтиб қолди. Ҳаммаси шундан бошланди. Каноп ўсимлиги, ундан фойдаланиш мавзуси хаёлимдан кетмади.
– Наврўзбек Муқимжонович, мана, сиз халқ орасида бўлиб, инсонлар билан суҳбатлашасиз. Бугунги кунда фуқаролар Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутатлари фаолиятидан қай даражада қаноат ҳосил қилишяпти? Шу ҳақда халқнинг, сайловчиларнинг фикрлари билан қизиқиб кўрганмисиз?
Демократик жамиятнинг энг муҳим белгиларидан бири бу фуқароларнинг давлат ва вакиллик органларига бўлган ишончидир. Бу ишонч, аввало, аҳолини йиллар давомида қийнаб келаётган маиший ва ижтимоий муаммоларнинг тизимли ҳал этилишида намоён бўлади. Хусусан, маҳаллалардаги инфратузилма ҳолати бевосита инсонларнинг яшаш сифати ва хавфсизлигига таъсир кўрсатадиган омил ҳисобланади.
Баҳор аллергик касалликлар, айниқса, аллергик ринит билан оғриган болалар учун энг мураккаб мавсум. Сўнгги йилларда бу касалликнинг болалар орасида ортиб бораётгани кузатилмоқда ва бу ҳолат бевосита экологик ўзгаришлар билан боғлиқ.
Экологик барқарорликка эришиш фақатгина техник ечимлар ёки қонуний чекловлар эмас, балки биринчи навбатда инсон онгидаги муносабатнинг ўзгариши билан боғлиқ. Бу жараёнда жамиятнинг энг динамик қатлами бўлган ёшларнинг ўрни стратегик аҳамиятга эга.
Инсон қадрини улуғлаш, айниқса, умрининг ҳар бир йилини меҳнатга, Ватан равнақига ва оила мустаҳкамлигига бағишлаган кексаларимизни эъзозлаш – биз учун нафақат анъана, балки муқаддас бурч. Аср билан юзлашган инсонларнинг хотиралари эса тарихнинг тирик саҳифаларидир.
Сиёсий фаолиятда энг юксак мукофот бу халқнинг ишончи ва кўрсатилган хизматларнинг жамият томонидан эътироф этилишидир. Депутатлик масъулияти нафақат қонун ижодкорлиги, балки ҳудуднинг ижтимоий ва экологик қиёфасини ўзгартиришда шахсий намуна бўлишни англатади.
Табиатни муҳофаза қилиш фақатгина тарғибот-ташвиқот ишларидан иборат эмас. У қатъий назорат, тизимли ўрганиш ва аниқланган муаммоларни жойида ҳал этишни талаб қилади. Айниқса, чиқинди полигонларининг санитария ва экологик талабларга мувофиқлиги аҳоли саломатлигини белгиловчи асосий омиллардан биридир.
Абдушукур ҲАМЗАЕВ, Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги Ўзбекистон Экологик партияси фракцияси раҳбари:
Табиат ва инсон ўртасидаги муносабат тобора долзарб аҳамият касб этаётган бугунги кунда сув ресурсларидан оқилона фойдаланиш, яшил ҳудудларни кенгайтириш, экологик ва саноат хавфсизлигини таъминлаш масалалари алоҳида эътиборни талаб этмоқда. Бу борада қонунчиликни такомиллаштириш, белгиланган вазифалар ижросини таъминлаш ва парламент назоратини кучайтириш муҳим аҳамиятга эга.
Учрашувда стратегик режалаштиришдан амалий лойиҳаларни ишлаб чиқиш ва уларни молиялаштиришга ўтиш масаласига алоҳида эътибор қаратилди. Бундай лойиҳалар ер ресурсларини тиклаш, экотизимлар барқарорлигини ошириш ва Марказий Осиёнинг экологик хавфларга чидамлилигини кучайтиришга қаратилади.
Орол фожиаси инсоният тарихидаги энг катта экологик офатлардан бири сифатида нафақат Марказий Осиё, балки бутун дунё жамоатчилигини ташвишга солиб келмоқда.
Инсон ҳаётини тоза ҳавосиз тасаввур этиб бўлмайди. Бироқ ҳавонинг мусаффолиги фақат атмосферага чиқарилаётган зарарли моддалар билан эмас, балки ер, сув ва яшил ҳудудларнинг ҳолати билан ҳам узвий боғлиқ. Халқаро миқёсда 7 сентябрь – мусаффо ҳаво куни сифатида нишонланади.
